اوفک یا OFAC یکی از مهم‌ترین نهادهای مرتبط با اجرای تحریم‌های اقتصادی ایالات متحده است. این نهاد که زیرمجموعه وزارت خزانه‌داری آمریکا فعالیت می‌کند، مسئول اداره و اجرای مجموعه‌ای از تحریم‌های اقتصادی و تجاری علیه برخی کشورها، دولت‌ها، شرکت‌ها، سازمان‌ها و اشخاص است.

تصمیمات OFAC می‌تواند مستقیماً بر بانک‌ها، شرکت‌های بین‌المللی، مؤسسات مالی، تجارت خارجی و حتی بعضی تراکنش‌های اشخاص عادی اثر بگذارد. به همین دلیل، اصطلاحاتی مانند لیست اوفک ، لیست SDN، استعلام تحریم، Blocked Person و قانون ۵۰ درصد اوفک در بانکداری و تجارت بین‌المللی اهمیت زیادی دارند.

اما یک تصور اشتباه رایج این است که OFAC صرفاً «فهرستی از افراد تحریم‌شده» است. در واقع، ساختار تحریم‌های آمریکا بسیار گسترده‌تر از یک فهرست اسامی است. OFAC برنامه‌های تحریمی مختلفی را اداره می‌کند و بسته به برنامه مربوطه، ممکن است دارایی یک شخص یا شرکت مسدود شود، انجام برخی معاملات با او ممنوع شود یا محدودیت‌هایی بر تجارت با بخش مشخصی از اقتصاد یک کشور اعمال شود. خود OFAC نیز تأکید می‌کند که برنامه‌های تحریمی آن می‌توانند جامع یا هدفمند باشند و ابزارهایی مانند مسدود کردن دارایی‌ها و محدودیت‌های تجاری را شامل شوند.

برای ایرانیان، شناخت اوفک اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا ایران یکی از کشورهایی است که چندین قانون، فرمان اجرایی و برنامه تحریمی ایالات متحده درباره آن وجود دارد. این مقررات می‌توانند موضوعاتی مانند بانکداری، انتقال پول، تجارت، نفت و پتروشیمی، کشتیرانی، فناوری و معامله با برخی اشخاص و شرکت‌ها را تحت تأثیر قرار دهند. صفحه رسمی تحریم‌های ایران در وب‌سایت OFAC نیز مجموعه بزرگی از مقررات، مجوزها، دستورهای اجرایی و راهنماهای مرتبط با ایران را در اختیار کاربران قرار می‌دهد.

در این راهنما به زبان ساده بررسی می‌کنیم اوفک چیست، چه کسانی ممکن است مشمول تحریم‌های آن شوند، لیست SDN چیست، چگونه می‌توان نام یک شخص یا شرکت را در فهرست‌های تحریمی جست‌وجو کرد و مقررات OFAC چه تأثیری بر ایرانیان و شرکت‌های مرتبط با ایران دارد.

پاسخ کوتاه:
OFAC یا Office of Foreign Assets Control بخشی از وزارت خزانه‌داری ایالات متحده است که تحریم‌های اقتصادی و تجاری آمریکا را بر اساس اهداف سیاست خارجی و امنیت ملی این کشور اداره و اجرا می‌کند. این تحریم‌ها ممکن است اشخاص، شرکت‌ها، دولت‌ها، بخش‌های اقتصادی یا برخی معاملات خاص را هدف قرار دهند.

اوفک چیست؟ آخرین به‌روزرسانی: اوت ۲۰۲۶ — شامل آخرین تغییرات تحریم‌های OFAC علیه ایران

اوفک مخفف عبارت Office of Foreign Assets Control به معنی «دفتر کنترل دارایی‌های خارجی» است.

این دفتر بخشی از U.S. Department of the Treasury یا وزارت خزانه‌داری ایالات متحده است و در ساختار این وزارتخانه زیرمجموعه بخش Office of Terrorism and Financial Intelligence قرار دارد. مأموریت اصلی OFAC، اداره و اجرای تحریم‌های اقتصادی و تجاری ایالات متحده در راستای اهداف سیاست خارجی و امنیت ملی این کشور است.

به زبان ساده، زمانی که دولت آمریکا بر اساس قوانین یا فرمان‌های اجرایی تصمیم می‌گیرد فعالیت اقتصادی یا مالی با یک فرد، شرکت، سازمان، دولت یا بخش اقتصادی مشخصی محدود شود، OFAC یکی از مهم‌ترین نهادهایی است که مسئول اجرای این محدودیت‌ها خواهد بود.

اهداف تحریم‌های OFAC فقط دولت‌های خارجی نیستند. این تحریم‌ها ممکن است افراد و مجموعه‌هایی را نیز شامل شوند که از دید دولت آمریکا با موضوعاتی مانند تروریسم، قاچاق بین‌المللی مواد مخدر، اشاعه سلاح‌های کشتار جمعی، حملات سایبری یا سایر تهدیدهای مرتبط با امنیت ملی و سیاست خارجی ایالات متحده ارتباط دارند.

وظیفه اصلی اوفک چیست؟

وظیفه اوفک را می‌توان در چند حوزه اصلی خلاصه کرد:

• اداره برنامه‌های تحریمی ایالات متحده؛
• شناسایی و تعیین برخی اشخاص و نهادهای مشمول تحریم؛
• انتشار و نگهداری فهرست‌های تحریمی مانند SDN List؛
• مسدود کردن برخی دارایی‌ها و منافع در دارایی؛
• محدود کردن یا ممنوع کردن برخی معاملات؛
• صدور مجوز برای معاملاتی که تحت شرایط مشخص اجازه انجام آنها وجود دارد؛
• انتشار راهنما و پاسخ به سؤالات مرتبط با رعایت تحریم‌ها؛
• و پیگیری و اعمال جریمه در موارد نقض مقررات تحریمی.

اوفک در وب‌سایت رسمی خود علاوه بر فهرست‌های تحریمی، بخش‌هایی برای General Licenses، درخواست Specific License، گزارش تراکنش‌های مسدود یا ردشده، راهنماهای Compliance و اقدامات اجرایی و جریمه‌ها نیز دارد. بنابراین فعالیت آن بسیار گسترده‌تر از انتشار یک لیست از اشخاص تحریم‌شده است.

آیا OFAC فقط افراد را تحریم می‌کند؟

خیر. یکی از نکات مهم برای درک مفهوم تحریم اوفک این است که هدف تحریم الزاماً یک فرد نیست.

بسته به برنامه تحریمی، محدودیت‌ها ممکن است علیه موارد مختلفی اعمال شوند؛ از جمله:

• اشخاص حقیقی؛
• شرکت‌ها و مؤسسات؛
• بانک‌ها و مؤسسات مالی؛
• سازمان‌ها و گروه‌ها؛
• دولت‌ها یا رژیم‌های خارجی؛
• کشتی‌ها و هواپیماها؛
• و در برخی موارد بخش‌هایی از اقتصاد یک کشور.

برای مثال، فهرست Specially Designated Nationals and Blocked Persons یا SDN شامل اشخاص و نهادهای تعیین‌شده توسط OFAC است و همچنین می‌تواند اطلاعات مربوط به کشتی‌ها و هواپیماهای مسدودشده را در بر بگیرد.

از سوی دیگر، همه محدودیت‌های OFAC نیز الزاماً به معنی «مسدود شدن کامل دارایی» نیستند. برخی برنامه‌های تحریمی محدودیت‌های خاص‌تر یا بخشی ایجاد می‌کنند. به همین دلیل برای مشخص کردن وضعیت یک شخص یا شرکت، تنها جست‌وجوی نام او در SDN List همیشه کافی نیست.

تحریم اوفک چگونه عمل می‌کند؟

عملکرد یک تحریم به مقررات و برنامه تحریمی مربوطه بستگی دارد.

در بعضی موارد، دارایی و منافع در دارایی شخص یا نهادی که مشمول تحریم مسدودکننده شده است، در صورتی که در حوزه صلاحیت مربوطه قرار گیرد، باید مسدود شود. اشخاص آمریکایی نیز عموماً اجازه انجام معامله با اشخاصی که در SDN List قرار دارند را ندارند.

اما این تمام ماجرا نیست.

ممکن است شرکتی اصلاً نامش در SDN List نوشته نشده باشد، اما به دلیل ساختار مالکیتش همچنان مشمول محدودیت مسدودکننده OFAC باشد. این موضوع از اصلی به نام 50 Percent Rule یا قانون ۵۰ درصد اوفک ناشی می‌شود که در ادامه مقاله به‌طور مفصل آن را بررسی خواهیم کرد. OFAC توضیح می‌دهد که اگر یک یا چند شخص مسدودشده، به‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم و به‌صورت فردی یا در مجموع، ۵۰ درصد یا بیشتر یک شرکت را در مالکیت داشته باشند، آن شرکت نیز می‌تواند مشمول مسدودسازی باشد، حتی اگر نام آن به‌طور مستقل در SDN List درج نشده باشد.

این موضوع یکی از دلایلی است که بانک‌ها و شرکت‌های بین‌المللی در بررسی تحریم‌ها تنها به تطبیق نام طرف معامله با یک فهرست اکتفا نمی‌کنند و معمولاً اطلاعاتی مانند ساختار مالکیت، سهامداران و ذی‌نفعان نهایی شرکت را نیز بررسی می‌کنند.

آیا OFAC همان SDN List است؟

خیر. اوفک نام سازمان است؛ SDN List یکی از فهرست‌هایی است که این سازمان اداره می‌کند.

این تفاوت بسیار مهم است.

OFAC علاوه بر SDN List، فهرست‌های تحریمی دیگری نیز دارد که مجموعه‌ای از آنها تحت عنوان Consolidated Non-SDN Lists منتشر می‌شوند.

سرویس رسمی Sanctions List Service یا SLS امکان دسترسی به جدیدترین نسخه SDN List و فهرست‌های Non-SDN را فراهم می‌کند. ابزار رسمی Sanctions List Search نیز برای جست‌وجوی این فهرست‌ها طراحی شده و برای پیدا کردن تطابق‌های احتمالی اسامی از سازوکار جست‌وجوی تقریبی یا Fuzzy Logic استفاده می‌کند.

بنابراین دیدن عبارت «OFAC Check» یا «OFAC Screening» معمولاً به معنی بررسی اطلاعات یک شخص یا شرکت در برابر فهرست‌ها و محدودیت‌های تحریمی مرتبط با اوفک است، نه اینکه چیزی به نام «لیست واحد اوفک » وجود داشته باشد که تمام مقررات تحریمی آمریکا را در خود جای داده باشد.

تاریخچه اوفک

سابقه استفاده وزارت خزانه‌داری آمریکا از ابزارهای مالی و اقتصادی به بسیار قبل‌تر از تأسیس OFAC بازمی‌گردد.

سلف مستقیم OFAC نهادی با نام Foreign Funds Control یا FFC بود که در سال ۱۹۴۰ و پس از حمله آلمان به نروژ در جریان جنگ جهانی دوم ایجاد شد. یکی از اهداف اولیه آن جلوگیری از دسترسی آلمان نازی به ذخایر ارزی و اوراق بهادار کشورهای اشغال‌شده بود.

پس از ورود ایالات متحده به جنگ جهانی دوم، این ساختار نقش گسترده‌تری در مسدود کردن دارایی دشمنان و محدود کردن برخی معاملات مالی و تجاری پیدا کرد.

OFAC به شکل رسمی در دسامبر ۱۹۵۰ ایجاد شد؛ پس از ورود چین به جنگ کره و اعلام وضعیت اضطراری ملی توسط هری ترومن، رئیس‌جمهور وقت آمریکا، که به مسدود شدن دارایی‌های چین و کره شمالی تحت صلاحیت آمریکا منجر شد.

از آن زمان تاکنون، دامنه فعالیت OFAC به شکل قابل توجهی گسترش یافته است. امروزه این سازمان ده‌ها برنامه تحریمی مرتبط با کشورها، مناطق و موضوعات مختلف را اداره می‌کند. این برنامه‌ها از تحریم‌های مرتبط با ایران، روسیه، کره شمالی و کوبا گرفته تا تحریم‌های مرتبط با تروریسم، جرایم سایبری، قاچاق مواد مخدر و اشاعه تسلیحات را در بر می‌گیرند.

چرا اوفک اهمیت دارد؟

اهمیت OFAC از آنجا ناشی می‌شود که محدودیت‌های آن تنها مسئله‌ای مربوط به روابط سیاسی میان دولت‌ها نیستند.

بانک‌ها، مؤسسات مالی، شرکت‌های چندملیتی، شرکت‌های حمل‌ونقل، صادرکنندگان، واردکنندگان و بسیاری از کسب‌وکارهایی که با سیستم مالی آمریکا ارتباط دارند، باید ریسک تحریم‌های OFAC را در فعالیت خود در نظر بگیرند.

در نتیجه، قرار گرفتن یک فرد یا شرکت در یک برنامه تحریمی می‌تواند پیامدهایی بسیار فراتر از ایالات متحده ایجاد کند.

در بخش بعدی دقیق‌تر بررسی خواهیم کرد که OFAC چگونه تحریم اعمال می‌کند و تفاوت میان تحریم، مسدود شدن دارایی و ممنوعیت معامله چیست.

OFAC چگونه تحریم اعمال می‌کند؟

برای درک سازوکار تحریم OFAC ابتدا باید بدانیم که OFAC یک نوع واحد از تحریم را علیه همه افراد، شرکت‌ها یا کشورها اعمال نمی‌کند. ایالات متحده برنامه‌های تحریمی متعددی دارد و محدودیت‌های هر برنامه بر اساس قوانین، فرمان‌های اجرایی و مقررات مربوط به همان برنامه تعیین می‌شوند.

به همین دلیل، عبارت «تحریم‌شده توسط اوفک » می‌تواند در موقعیت‌های مختلف معانی متفاوتی داشته باشد. در یک مورد ممکن است تمام دارایی‌های یک شخص مشمول مسدودسازی شود، در مورد دیگر فقط انجام نوع مشخصی از معامله ممنوع باشد و در برخی برنامه‌ها نیز محدودیت‌ها فقط بخش خاصی از اقتصاد یا فعالیت تجاری را هدف قرار دهند.

خود اوفک برنامه‌های تحریمی آمریکا را به‌طور کلی شامل تحریم‌های جامع یا Comprehensive و تحریم‌های هدفمند یا Selective/Targeted توصیف می‌کند و از ابزارهایی مانند مسدودسازی دارایی‌ها و محدودیت‌های تجاری برای اجرای اهداف سیاست خارجی و امنیت ملی آمریکا استفاده می‌کند.

تحریم‌های جامع و تحریم‌های هدفمند چه تفاوتی دارند؟

یکی از مهم‌ترین تفاوت‌ها در نظام تحریم OFAC، دامنه محدودیت‌های یک برنامه است.

در برخی برنامه‌ها، تحریم‌ها ماهیت گسترده یا Comprehensive دارند. در این حالت ممکن است بخش بزرگی از معاملات مرتبط با یک حوزه جغرافیایی خاص ممنوع یا محدود باشد.

اما بسیاری از تحریم‌های OFAC هدفمند هستند. یعنی به جای ممنوع کردن تمام تجارت با یک کشور، افراد، شرکت‌ها، سازمان‌ها یا فعالیت‌های مشخصی هدف تحریم قرار می‌گیرند.

برای مثال، OFAC برنامه‌هایی در حوزه‌هایی مانند مقابله با تروریسم، قاچاق مواد مخدر، فعالیت‌های سایبری، اشاعه تسلیحات و برخی تهدیدهای دیگر دارد که می‌توانند اشخاص یا نهادهای مشخصی را بدون توجه به محل فعالیت آنها هدف قرار دهند.

بنابراین برخلاف تصور رایج، اوفک یک «فهرست کشورهای ممنوعه» ثابت ندارد. خود OFAC نیز تصریح می‌کند که فهرست واحدی از کشورهایی که اشخاص آمریکایی به‌طور مطلق اجازه تجارت با آنها را ندارند وجود ندارد؛ زیرا دامنه هر برنامه تحریمی متفاوت است. برخی برنامه‌ها گسترده و مبتنی بر جغرافیا هستند و برخی دیگر افراد و نهادهای مشخص را هدف قرار می‌دهند.

این تفاوت اهمیت زیادی دارد؛ زیرا برای تشخیص اینکه یک معامله مجاز است یا خیر، صرفاً دانستن کشور محل فعالیت طرف مقابل همیشه کافی نیست. باید مشخص شود معامله تحت کدام Sanctions Program قرار می‌گیرد و مقررات همان برنامه چه محدودیت‌هایی ایجاد کرده است.

مسدود کردن دارایی یا Blocking چیست؟

یکی از قدرتمندترین ابزارهای اوفک ، Blocking یا مسدودسازی دارایی است.

در اصطلاح اوفک ، Blocking به معنی فریز کردن دارایی یا Property است. زمانی که دارایی یک شخص مشمول Blocking باشد، انتقال، برداشت یا معامله با آن دارایی بدون مجوز مربوطه ممنوع می‌شود.

نکته مهم این است که Blocked با Seized یا مصادره‌شده یکسان نیست.

در حالت Blocking، مالکیت دارایی الزاماً از فرد گرفته نمی‌شود. دارایی همچنان متعلق به صاحب آن است، اما امکان استفاده، انتقال یا اعمال بسیاری از حقوق مرتبط با مالکیت آن محدود می‌شود.

برای مثال، اگر وجوه متعلق به یک Blocked Person در اختیار یک مؤسسه مالی آمریکایی قرار گیرد و مقررات مربوطه دستور Blocking بدهد، مؤسسه نمی‌تواند به سادگی پول را برای صاحب آن ارسال کند یا آن را به مبدا بازگرداند. دارایی باید مطابق مقررات مسدود شود.

OFAC مفهوم Property را نیز بسیار گسترده در نظر می‌گیرد. این مفهوم می‌تواند مواردی مانند پول، حساب بانکی، چک، سهام، اوراق بدهی و سایر ابزارهای مالی و همچنین کالا، کشتی، قرارداد، زمین، املاک و دیگر دارایی‌های مشهود یا نامشهود را در بر بگیرد.

Blocked Person چه کسی است؟

اصطلاح Blocked Person به شخص یا نهادی اشاره دارد که دارایی و منافع آن در دارایی بر اساس یک اختیار تحریمی مربوطه مشمول Blocking شده باشد.

بسیاری از افرادی که نام آنها در SDN List یا Specially Designated Nationals and Blocked Persons List قرار گرفته است Blocked Person محسوب می‌شوند.

در حالت معمول، اشخاص آمریکایی نمی‌توانند با این افراد معاملات ممنوع انجام دهند و دارایی‌های مشمول مقررات آنها که در ایالات متحده یا در اختیار یا کنترل U.S. Person قرار گیرد باید مسدود شود.

با این حال، یک نکته بسیار مهم وجود دارد:

نبودن نام یک شرکت در SDN List الزاماً به معنی غیرتحریمی بودن آن شرکت نیست.

اگر ساختار مالکیت یک شرکت به نحوی باشد که مشمول قانون ۵۰ درصد OFAC شود، ممکن است آن شرکت نیز Blocked تلقی شود؛ حتی در صورتی که نام آن به‌صورت مستقل در SDN List منتشر نشده باشد. این موضوع را در بخش «قانون ۵۰ درصد OFAC چیست؟» به‌طور کامل بررسی خواهیم کرد.

تفاوت Blocked Transaction و Rejected Transaction چیست؟

یکی از مفاهیمی که معمولاً درباره تحریم اوفک اشتباه درک می‌شود، تفاوت بین Blocked Transaction و Rejected Transaction است.

این دو یکسان نیستند.

در یک Blocked Transaction، معامله یا دارایی دارای یک منفعت قابل مسدودسازی است و در نتیجه دارایی باید مطابق مقررات فریز شود.

اما در Rejected Transaction ممکن است خود انجام معامله ممنوع باشد، بدون اینکه دارایی متعلق به یک Blocked Person در معامله وجود داشته باشد.

در چنین شرایطی، مؤسسه مالی معامله را انجام نمی‌دهد و آن را Reject می‌کند، اما لزوماً وجوه را به‌عنوان دارایی Blocked نگهداری نمی‌کند.

OFAC برای توضیح این تفاوت نمونه‌ای مرتبط با ایران ارائه کرده است: اگر یک مؤسسه مالی آمریکایی با انتقال وجه میان دو شرکت غیرآمریکایی و غیر-SDN مواجه شود که معامله آنها شامل صادرات به یک شرکت ایرانی است، ممکن است پردازش تراکنش تحت مقررات مربوط به ایران ممنوع باشد. اگر هیچ منفعت قابل مسدودسازی متعلق به دولت ایران، یک مؤسسه مالی ایرانی مشمول Blocking یا یک SDN در وجوه وجود نداشته باشد، تراکنش ممکن است به جای Block شدن، Reject شود.

به زبان ساده:

Blocking: دارایی فریز می‌شود.

Rejecting: معامله انجام نمی‌شود، اما دارایی لزوماً فریز نمی‌شود.

این تفاوت در بانکداری بین‌المللی اهمیت زیادی دارد، زیرا عبارت‌هایی مانند «تراکنش توسط OFAC مسدود شد» و «تراکنش به دلیل تحریم رد شد» از نظر حقوقی الزاماً یک مفهوم ندارند.

آیا اوفک فقط دارایی‌ها را مسدود می‌کند؟

خیر. مسدودسازی تنها یکی از ابزارهای تحریم است.

بسته به برنامه تحریمی، مقررات می‌توانند انواع متفاوتی از فعالیت‌ها را ممنوع یا محدود کنند؛ برای مثال:

• انجام معامله با برخی اشخاص یا نهادها؛
• واردات یا صادرات برخی کالاها و خدمات؛
• ارائه خدمات مالی؛
• انجام برخی سرمایه‌گذاری‌ها؛
• معامله با بخش‌های مشخصی از اقتصاد؛
• انتقال برخی کالاها یا فناوری‌ها؛
• یا فراهم کردن مستقیم و غیرمستقیم منابع و خدمات برای اشخاص تحریم‌شده.

محدوده دقیق هر ممنوعیت به برنامه تحریمی مربوطه بستگی دارد و نمی‌توان یک قاعده واحد را به همه تحریم‌های OFAC تعمیم داد. به همین علت OFAC برای هر برنامه، صفحه جداگانه‌ای شامل مقررات، Executive Orderها، General Licenseها، FAQها و سایر راهنماهای مرتبط منتشر می‌کند.

آیا هر معامله مرتبط با یک کشور تحریم‌شده ممنوع است؟

نه لزوماً.

یکی از اشتباهات متداول این است که تصور شود اگر کشوری تحت یک یا چند برنامه تحریمی آمریکا قرار داشته باشد، هر نوع تراکنش با تمام شهروندان و شرکت‌های آن کشور به‌طور خودکار ممنوع است.

واقعیت پیچیده‌تر است.

دامنه تحریم‌ها می‌تواند بر اساس کشور، شخص، صنعت، نوع کالا، نوع خدمت، طرف‌های معامله، محل انجام معامله و حتی ارتباط معامله با ایالات متحده متفاوت باشد.

علاوه بر این، برخی فعالیت‌ها ممکن است بر اساس قانون از مقررات مستثنی باشند یا OFAC انجام آنها را از طریق General License یا Specific License مجاز کرده باشد.

به همین دلیل، پاسخ به سؤال «آیا این معامله تحت تحریم اوفک است؟» معمولاً تنها با دانستن ملیت یا کشور محل اقامت طرف مقابل امکان‌پذیر نیست.

برای بررسی صحیح باید حداقل سه موضوع مشخص شود:

1. آیا یکی از طرف‌های معامله در فهرست‌های تحریمی قرار دارد یا مشمول Blocking است؟
2. کدام برنامه تحریمی بر معامله حاکم است؟
3. آیا معامله ممنوع، مستثنی یا بر اساس مجوز OFAC مجاز شده است؟

این موضوع به‌خصوص در مورد ایران اهمیت زیادی دارد؛ زیرا تحریم‌های مرتبط با ایران از مجموعه‌ای از قوانین، فرمان‌های اجرایی و مقررات مختلف تشکیل شده‌اند و محدودیت‌ها بسته به نوع معامله و اشخاص درگیر می‌توانند متفاوت باشند.

در بخش بعد به یکی از مهم‌ترین قسمت‌های این ساختار می‌رسیم: لیست OFAC و SDN List چیست، چه اطلاعاتی در آن قرار دارد و قرار گرفتن نام یک فرد یا شرکت در لیست SDN چه پیامدهایی ایجاد می‌کند؟

لیست اوفک و SDN چیست؟

وقتی صحبت از لیست OFAC می‌شود، معمولاً منظور فهرست اشخاص و نهادهایی است که تحت یکی از برنامه‌های تحریمی اداره‌شده توسط دفتر کنترل دارایی‌های خارجی وزارت خزانه‌داری آمریکا قرار گرفته‌اند. با این حال، از نظر دقیق حقوقی چیزی به نام یک «لیست واحد OFAC» که همه اشخاص و تمام انواع تحریم‌های آمریکا را در بر بگیرد وجود ندارد.

OFAC چندین فهرست تحریمی مختلف را اداره می‌کند که مهم‌ترین و شناخته‌شده‌ترین آنها SDN List یا «فهرست اتباع ویژه تعیین‌شده و اشخاص مسدودشده» است.

نام کامل این فهرست عبارت است از:

Specially Designated Nationals and Blocked Persons List

OFAC علاوه بر SDN List، مجموعه‌ای از Non-SDN Lists را نیز منتشر می‌کند که افراد و نهادهای حاضر در آنها ممکن است تحت محدودیت‌هایی متفاوت از تحریم کامل یا Full Blocking قرار داشته باشند. سرویس رسمی Sanctions List Service یا SLS وزارت خزانه‌داری امکان دسترسی به نسخه به‌روز SDN List و فهرست‌های تجمیع‌شده Non-SDN را فراهم می‌کند.

بنابراین هنگام بررسی وضعیت تحریمی یک فرد یا شرکت، صرفاً جست‌وجوی یک «لیست OFAC» عمومی همیشه کافی نیست و باید مشخص شود که شخص موردنظر در کدام فهرست و تحت کدام برنامه تحریمی قرار گرفته است.

SDN چیست؟

اصطلاح SDN مخفف Specially Designated National است.

SDN List شامل اشخاص، شرکت‌ها، سازمان‌ها و گروه‌هایی است که تحت اختیارات مختلف تحریمی OFAC تعیین شده‌اند. این فهرست همچنین می‌تواند شامل اطلاعات مربوط به کشتی‌ها و هواپیماهایی باشد که OFAC آنها را مسدودشده اعلام کرده است.

افراد و نهادهای موجود در SDN List ممکن است در نقاط مختلف جهان قرار داشته باشند و لزوماً شهروند یا شرکت متعلق به یک کشور خاص نیستند.

برای مثال، یک شخص ممکن است به دلیل ارتباط با یک سازمان تحریم‌شده، فعالیت در یک شبکه مالی خاص، تروریسم، قاچاق مواد مخدر، اشاعه تسلیحات یا فعالیت‌های دیگری که تحت یکی از برنامه‌های تحریمی آمریکا قرار می‌گیرند، وارد SDN List شود.

OFAC توضیح می‌دهد که SDNها می‌توانند شامل شرکت‌های پوششی، نهادهای دولتی یا شبه‌دولتی و اشخاصی باشند که متعلق به، تحت کنترل یا در حال فعالیت از طرف کشورهای یا گروه‌های هدف تحریم هستند. افرادی مانند برخی تروریست‌ها یا قاچاقچیان بین‌المللی مواد مخدر نیز ممکن است به‌طور مشخص در این فهرست قرار گیرند.

قرار گرفتن در SDN List چه معنایی دارد؟

قرار گرفتن نام یک شخص یا شرکت در SDN List از جدی‌ترین انواع محدودیت‌های OFAC محسوب می‌شود.

به‌طور کلی، دارایی و منافع در دارایی اشخاص SDN که در ایالات متحده قرار داشته باشد یا در اختیار یا کنترل اشخاص آمریکایی باشد، باید مسدود شود. همچنین اشخاص آمریکایی عموماً از انجام معامله با اشخاص موجود در SDN List منع می‌شوند.

برای مثال، تصور کنید یک شرکت خارجی وارد SDN List شده است. اگر این شرکت دارای وجوهی در یک حساب تحت کنترل یک مؤسسه مالی آمریکایی باشد، ممکن است مقررات OFAC مؤسسه را ملزم کند آن دارایی را Block کند.

همچنین یک شرکت آمریکایی نمی‌تواند صرفاً به این دلیل که طرف معامله خارج از خاک آمریکا قرار دارد، محدودیت‌های مربوط به SDN را نادیده بگیرد.

البته جزئیات دقیق ممنوعیت‌ها به اختیار قانونی و برنامه تحریمی مربوطه بستگی دارد و در مسائل واقعی باید مقررات همان برنامه بررسی شود.

آیا فقط آمریکایی‌ها باید SDN List را بررسی کنند؟

الزامات مستقیم OFAC در درجه نخست متوجه اشخاصی است که تحت صلاحیت قوانین مربوطه قرار می‌گیرند؛ اما در عمل تأثیر SDN List بسیار فراتر از مرزهای آمریکا دیده می‌شود.

بانک‌ها، مؤسسات مالی و شرکت‌های بین‌المللی معمولاً فهرست‌های OFAC را در سیستم‌های Sanctions Screening خود بررسی می‌کنند؛ به‌ویژه زمانی که یک تراکنش یا فعالیت تجاری ارتباطی با سیستم مالی آمریکا، اشخاص آمریکایی یا سایر عناصر مرتبط با صلاحیت آمریکا داشته باشد.

علاوه بر این، بعضی برنامه‌های تحریمی آمریکا دارای سازوکارهایی هستند که می‌توانند برای برخی اشخاص خارجی نیز ریسک ایجاد کنند.

به همین دلیل است که در بسیاری از بانک‌های خارج از آمریکا نیز تطبیق نام مشتریان و طرف‌های تراکنش با SDN List بخشی از سیستم‌های مدیریت ریسک تحریم است.

چه اطلاعاتی در SDN List ثبت می‌شود؟

اطلاعات موجود درباره هر شخص یا نهاد یکسان نیست، اما OFAC برای کمک به شناسایی صحیح اهداف تحریم ممکن است علاوه بر نام اصلی، مجموعه‌ای از اطلاعات شناسایی را منتشر کند.

برای اشخاص حقیقی این اطلاعات می‌تواند شامل مواردی مانند:

• نام و نام خانوادگی؛
• نام‌های دیگر یا Alias؛
• تاریخ تولد؛
• محل تولد؛
• تابعیت یا ملیت؛
• جنسیت؛
• شماره پاسپورت؛
• شماره شناسایی ملی؛
• آدرس؛
• و برنامه یا برنامه‌های تحریمی مرتبط باشد.

برای شرکت‌ها و سایر اشخاص حقوقی نیز ممکن است اطلاعاتی مانند:

• نام رسمی شرکت؛
• نام‌های تجاری یا نام‌های جایگزین؛
• کشور ثبت؛
• آدرس؛
• شماره ثبت یا سایر شناسه‌ها؛
• شرکت یا شخص مرتبط؛
• و کد برنامه تحریمی

ارائه شود.

در مورد کشتی‌ها نیز ممکن است اطلاعاتی مانند نام کشتی، شماره IMO، پرچم یا سایر مشخصات شناسایی ذکر شود.

وجود این اطلاعات اهمیت زیادی دارد، زیرا صرف شباهت نام دو فرد به یکدیگر به معنی SDN بودن آنها نیست.

برای نمونه ممکن است صدها نفر در جهان نام خانوادگی مشابهی داشته باشند. هنگام بررسی یک Match باید سایر اطلاعات مانند تاریخ تولد، ملیت، آدرس و مدارک شناسایی نیز با اطلاعات فهرست مقایسه شوند.

در بخش «چگونه استعلام اوفک بگیریم؟» این موضوع را به‌صورت مرحله‌به‌مرحله بررسی خواهیم کرد.

Program Tag در لیست SDN چیست؟

در کنار بسیاری از رکوردهای OFAC عبارتی داخل کروشه مشاهده می‌شود که معمولاً نشان می‌دهد شخص تحت کدام برنامه یا اختیار تحریمی تعیین شده است.

به این موارد معمولاً Program Tag گفته می‌شود.

این کد اهمیت زیادی دارد، زیرا تنها دانستن اینکه نام فرد در یک فهرست قرار دارد همیشه برای شناخت دلیل و نوع تحریم کافی نیست. Program Tag به کاربر کمک می‌کند برنامه تحریمی مرتبط با آن رکورد را شناسایی کرده و سپس مقررات و اختیارات قانونی مربوط به آن برنامه را بررسی کند.

در نتیجه دو شخص حاضر در فهرست‌های تحریمی OFAC ممکن است تحت دو برنامه کاملاً متفاوت قرار گرفته باشند.

Non-SDN List چیست؟

همه افرادی که اوفک برای آنها محدودیت ایجاد کرده است SDN نیستند.

OFAC چندین فهرست دیگر را نیز اداره می‌کند که عموماً تحت عنوان Non-SDN Lists شناخته می‌شوند. اطلاعات این فهرست‌ها در سرویس OFAC در قالب Consolidated Non-SDN Sanctions List نیز در دسترس قرار می‌گیرد.

تفاوت اصلی این است که حضور در یک Non-SDN List الزاماً به معنای اعمال Full Blocking Sanctions مشابه وضعیت معمول SDN نیست.

نوع محدودیت به فهرست و اختیار قانونی مربوطه بستگی دارد.

از جمله فهرست‌های Non-SDN که اوفک منتشر کرده است می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• SSI List: Sectoral Sanctions Identifications List
• CAPTA List: فهرست برخی مؤسسات مالی خارجی مشمول محدودیت حساب‌های Correspondent یا Payable-Through
• NS-MBS List: Non-SDN Menu-Based Sanctions List
• NS-CMIC List: Non-SDN Chinese Military-Industrial Complex Companies List
• NS-PLC List: Non-SDN Palestinian Legislative Council List

برای مثال، در NS-MBS List ممکن است محدودیت‌هایی کمتر از Full Blocking علیه یک شخص اعمال شده باشد و نوع تحریم برای هر رکورد مشخص شود. در CAPTA List نیز محدودیت‌ها می‌توانند بر افتتاح یا نگهداری برخی حساب‌های Correspondent یا Payable-Through برای مؤسسات مالی خارجی متمرکز باشند.

بنابراین نمی‌توان نتیجه حقوقی حضور در تمام فهرست‌های اوفک را یکسان در نظر گرفت.

تفاوت SDN و Non-SDN چیست؟

به زبان ساده، تفاوت اصلی را می‌توان این‌گونه توضیح داد:

SDN: معمولاً با Full Blocking همراه است؛ یعنی دارایی و منافع در دارایی شخص مشمول مقررات مسدودکننده می‌شود و اشخاص آمریکایی عموماً اجازه انجام معاملات ممنوع با او را ندارند.

Non-SDN: شخص تحت یک یا چند محدودیت تحریمی قرار دارد، اما نوع محدودیت الزاماً Full Blocking نیست و باید مقررات همان فهرست و برنامه بررسی شود.

برای مثال ممکن است یک شرکت Non-SDN فقط با محدودیت‌هایی در زمینه سرمایه‌گذاری، تأمین مالی یا نوع مشخصی از معامله روبه‌رو باشد.

به همین دلیل مشاهده نام یک شخص در یکی از نتایج Sanctions List Search پایان بررسی نیست. باید مشخص شود:

نام در کدام List قرار دارد؟
Program Tag چیست؟
کدام نوع تحریم اعمال شده است؟

آیا نبودن نام در SDN List یعنی شخص تحریم نیست؟

خیر؛ و این یکی از مهم‌ترین نکات کل مقاله است.

OFAC صراحتاً اعلام کرده است که برخی اشخاص ممکن است مشمول Blocking باشند بدون اینکه نام آنها مستقیماً در SDN List ظاهر شود.

یکی از مهم‌ترین نمونه‌ها شرکت‌هایی هستند که مشمول OFAC 50 Percent Rule می‌شوند.

اگر یک یا چند Blocked Person به‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم و به‌صورت منفرد یا مجموعاً ۵۰ درصد یا بیشتر یک شرکت را در مالکیت داشته باشند، دارایی و منافع در دارایی آن شرکت نیز می‌تواند Blocked باشد، حتی اگر اسم شرکت به‌طور جداگانه در SDN List نوشته نشده باشد.

بنابراین این استدلال که:

«نام شرکت را در SDN List پیدا نکردم، پس قطعاً تحریم نیست»

از نظر بررسی تحریم کافی نیست.

ساختار مالکیت شرکت نیز باید بررسی شود.

همین موضوع باعث شده است Beneficial Ownership و بررسی سهامداران یک شرکت نقش مهمی در Sanctions Compliance داشته باشد.

آیا SDN List ثابت است؟

خیر. فهرست‌های اوفک دائماً قابل تغییر هستند.

افراد و شرکت‌های جدید می‌توانند به فهرست اضافه شوند، اطلاعات رکوردهای قبلی ممکن است اصلاح شود و در صورت تغییر شرایط، برخی اسامی نیز ممکن است از فهرست حذف شوند.

OFAC از Sanctions List Service به‌عنوان سامانه اصلی انتشار داده‌های فهرست‌های تحریمی استفاده می‌کند و جدیدترین اطلاعات SDN و Non-SDN را از طریق این سرویس ارائه می‌دهد.

برای نشان دادن میزان پویایی این فهرست، نسخه فایل SDN منتشرشده توسط اوفک در ۲۸ اوت ۲۰۲۶ نیز ثبت شده است؛ یعنی اطلاعات فهرست تا همین چند روز پیش از نگارش این مقاله به‌روزرسانی شده است.

به همین دلیل در بررسی واقعی تحریم، استفاده از فایل‌های قدیمی، اسکرین‌شات‌ها یا فهرست‌های غیررسمی می‌تواند نتیجه اشتباهی ایجاد کند.

آیا SDN همان «لیست سیاه آمریکا» است؟

در رسانه‌ها گاهی از SDN List با عنوان لیست سیاه آمریکا یاد می‌شود، اما این عبارت اصطلاح حقوقی دقیقی نیست.

عبارت دقیق‌تر همان Specially Designated Nationals and Blocked Persons List است.

همچنین باید توجه داشت که SDN List تنها فهرست محدودکننده دولت آمریکا نیست. نهادهای دیگری مانند وزارت بازرگانی آمریکا نیز فهرست‌های جداگانه‌ای تحت قوانین و اختیارات خود دارند.

در نتیجه قرار گرفتن یا نگرفتن نام یک شرکت در SDN List به تنهایی نشان نمی‌دهد که آن شرکت تحت هیچ محدودیت دیگری از سوی دولت آمریکا قرار ندارد.

خلاصه تفاوت لیست اوفک و SDN

اگر بخواهیم این بخش را در چند جمله خلاصه کنیم:

OFAC سازمانی در وزارت خزانه‌داری آمریکاست، نه یک لیست.

SDN List مهم‌ترین فهرست اشخاص و نهادهای Blocked تحت تحریم‌های OFAC است.

اوفک علاوه بر SDN، چندین Non-SDN List نیز دارد.

و مهم‌تر از همه:

نبودن نام یک شخص یا شرکت در SDN List به تنهایی اثبات نمی‌کند که آن شخص مشمول هیچ تحریمی نیست.

یکی از مهم‌ترین دلایل این موضوع قانون ۵۰ درصد OFAC است؛ قانونی که می‌تواند یک شرکت را حتی بدون درج مستقیم نام آن در SDN List مشمول Blocking کند.

در بخش بعدی دقیقاً بررسی می‌کنیم که قانون ۵۰ درصد OFAC چیست، چگونه مالکیت مستقیم و غیرمستقیم محاسبه می‌شود و چرا بررسی صاحبان یک شرکت می‌تواند به اندازه جست‌وجوی نام خود شرکت در SDN List اهمیت داشته باشد.

قانون ۵۰ درصد OFAC چیست؟

یکی از مهم‌ترین و در عین حال کمتر شناخته‌شده‌ترین قواعد تحریم‌های آمریکا، قانون ۵۰ درصد OFAC یا OFAC 50 Percent Rule است.

اهمیت این قانون از آنجا ناشی می‌شود که یک شرکت می‌تواند مشمول Blocking باشد، حتی اگر نام آن مستقیماً در SDN List درج نشده باشد.

طبق راهنمای رسمی OFAC، اگر یک یا چند Blocked Person به‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم و در مجموع ۵۰ درصد یا بیشتر یک شرکت یا نهاد را در مالکیت داشته باشند، دارایی و منافع آن نهاد نیز Blocked محسوب می‌شود. این قاعده حتی زمانی اعمال می‌شود که نام شرکت به‌طور جداگانه در SDN List منتشر نشده باشد.

به همین دلیل، برای بررسی وضعیت تحریمی یک شرکت، تنها جست‌وجوی نام آن در لیست OFAC یا SDN List کافی نیست؛ بلکه در بسیاری از موارد باید ساختار مالکیت و سهامداران آن شرکت نیز بررسی شود.

قانون ۵۰ درصد اوفک به زبان ساده

فرض کنید شخصی به نام «A» در SDN List قرار دارد و Blocked Person محسوب می‌شود.

اگر شخص A:

۵۰ درصد یک شرکت را در اختیار داشته باشد،

آن شرکت نیز براساس قانون ۵۰ درصد OFAC مشمول Blocking می‌شود.

برای مثال:

شخص A – تحریم‌شده → مالک ۵۰٪ شرکت X

در این حالت شرکت X نیز Blocked محسوب می‌شود، حتی اگر هنگام جست‌وجوی عبارت «Company X» هیچ رکورد مستقلی برای آن در SDN List پیدا نکنید.

اگر شخص A مالک ۷۰ یا ۱۰۰ درصد شرکت باشد، طبیعتاً همین قاعده اعمال می‌شود.

اما اگر شخص A فقط ۴۰ درصد شرکت X را در مالکیت داشته باشد، صرف این مالکیت ۴۰ درصدی باعث نمی‌شود شرکت X به‌طور خودکار براساس 50 Percent Rule مسدودشده تلقی شود.

البته این به معنی نبودن ریسک تحریمی نیست؛ موضوع کنترل شرکت و سایر معیارهای احتمالی تحریم همچنان ممکن است اهمیت داشته باشد.

مالکیت چند فرد تحریم‌شده با هم جمع می‌شود

یکی از مهم‌ترین نکات قانون ۵۰ درصد این است که لازم نیست یک Blocked Person به تنهایی ۵۰ درصد شرکت را در اختیار داشته باشد.

مالکیت چند Blocked Person می‌تواند تجمیع یا Aggregate شود.

برای مثال فرض کنید:

• شخص تحریم‌شده A مالک ۲۵ درصد شرکت X است؛
• شخص تحریم‌شده B نیز مالک ۲۵ درصد شرکت X است.

در این حالت هیچ‌کدام به تنهایی ۵۰ درصد شرکت را در اختیار ندارند.

اما:

25% + 25% = 50%

بنابراین شرکت X تحت قانون ۵۰ درصد OFAC، Blocked محسوب می‌شود.

این دقیقاً یکی از مثال‌هایی است که OFAC در FAQ رسمی خود ارائه کرده است. OFAC توضیح می‌دهد اگر Blocked Person X بیست‌وپنج درصد و Blocked Person Y نیز بیست‌وپنج درصد یک شرکت را در اختیار داشته باشند، مجموع مالکیت اشخاص مسدودشده به ۵۰ درصد می‌رسد و آن شرکت نیز مسدودشده محسوب خواهد شد.

این نکته برای بررسی شرکت‌هایی با ساختار سهامداری پیچیده اهمیت زیادی دارد.

مالکیت غیرمستقیم هم در قانون ۵۰ درصد محاسبه می‌شود

موضوع زمانی پیچیده‌تر می‌شود که Blocked Person مستقیماً سهام شرکت هدف را در اختیار نداشته باشد.

قانون OFAC تنها مالکیت مستقیم را بررسی نمی‌کند؛ مالکیت غیرمستقیم یا Indirect Ownership نیز می‌تواند مشمول قاعده شود.

برای مثال:

شخص تحریم‌شده A → مالک ۵۰٪ شرکت B

و:

شرکت B → مالک ۵۰٪ شرکت C

از آنجا که شرکت B خود به دلیل مالکیت ۵۰ درصدی شخص A Blocked محسوب می‌شود، مالکیت آن در شرکت C نیز باید در تحلیل قانون ۵۰ درصد مورد توجه قرار گیرد.

اوفک برای ساختارهای پیچیده‌تر نیز مثال‌های مشخصی ارائه کرده است.

برای نمونه، فرض کنید Blocked Person X مالک ۵۰ درصد شرکت A و ۵۰ درصد شرکت B باشد. سپس هرکدام از شرکت‌های A و B، مالک ۲۵ درصد شرکت C باشند.

ساختار به این صورت است:

Blocked Person X → 50% Company A → 25% Company C

Blocked Person X → 50% Company B → 25% Company C

در چنین حالتی مالکیت غیرمستقیم قابل انتساب به شخص X در شرکت C در مجموع به ۵۰ درصد می‌رسد و OFAC شرکت C را نیز Blocked تلقی می‌کند.

این مثال نشان می‌دهد که بررسی تحریم یک شرکت ممکن است نیازمند بررسی چندین لایه از ساختار مالکیت باشد.

آیا باید درصد مالکیت را در همه لایه‌ها ضرب کنیم؟

در تحلیل مالکیت غیرمستقیم باید دقیقاً از روش OFAC استفاده کرد و نمی‌توان صرفاً در هر ساختار شرکتی تمام درصدهای مالکیت را به شکل مکانیکی در یکدیگر ضرب کرد.

OFAC در FAQ 401 توضیح می‌دهد که برای انتساب مالکیت غیرمستقیم، وضعیت شرکت‌های واسط و اینکه آیا خود آنها براساس قانون ۵۰ درصد Blocked محسوب می‌شوند اهمیت دارد.

برای مثال:

اگر Blocked Person X فقط ۲۵ درصد شرکت A را داشته باشد و شرکت A مالک ۵۰ درصد شرکت C باشد، صرف این ساختار باعث نمی‌شود OFAC شخص X را از طریق شرکت A مالک غیرمستقیم سهم آن شرکت در C محسوب کند؛ زیرا سهم X در شرکت واسط A به آستانه ۵۰ درصد نرسیده است.

این تفاوت کوچک می‌تواند نتیجه بررسی تحریم را کاملاً تغییر دهد.

به همین دلیل، در شرکت‌هایی با چند لایه سهامداری، بررسی 50 Percent Rule صرفاً با مشاهده نام سهامداران مستقیم امکان‌پذیر نیست.

آیا کنترل یک شرکت برای اجرای قانون ۵۰ درصد کافی است؟

خیر.

این یکی از مهم‌ترین تفاوت‌های Ownership و Control در قانون ۵۰ درصد OFAC است.

طبق توضیح رسمی OFAC، 50 Percent Rule درباره مالکیت است، نه صرفاً کنترل.

بنابراین اگر یک Blocked Person یک شرکت را کنترل کند اما مجموع مالکیت مستقیم و غیرمستقیم اشخاص Blocked در آن شرکت کمتر از ۵۰ درصد باشد، شرکت صرفاً به دلیل همین کنترل، به‌طور خودکار تحت قانون ۵۰ درصد Blocked محسوب نمی‌شود.

برای مثال ممکن است شخصی فقط ۳۰ درصد سهام یک شرکت را داشته باشد اما به دلیل توافقات داخلی، حق تعیین مدیرعامل یا کنترل تصمیمات مدیریتی را در اختیار داشته باشد.

این شرایط به تنهایی به معنی اعمال خودکار 50 Percent Rule نیست.

اما این موضوع نباید چنین برداشت شود که معامله با چنین شرکتی بدون ریسک است.

OFAC صراحتاً توصیه کرده است هنگام معامله با شرکت‌هایی که یک یا چند Blocked Person در آنها مالکیت قابل‌توجه کمتر از ۵۰ درصد دارند یا آنها را از روش‌هایی غیر از مالکیت اکثریت کنترل می‌کنند، احتیاط لازم انجام شود. OFAC همچنین می‌تواند در صورت وجود معیار قانونی مناسب، خود شرکت را به‌طور مستقل Designate کرده و به SDN List اضافه کند.

اگر دو فرد تحریم‌شده هرکدام کمتر از ۵۰ درصد سهام داشته باشند چه می‌شود؟

همان‌طور که گفته شد، مالکیت Blocked Personها با یکدیگر جمع می‌شود.

برای درک بهتر:

مثال اول

Blocked Person A: 20%

Blocked Person B: 20%

مجموع: 40%

در این مثال، صرفاً براساس این مالکیت‌ها آستانه ۵۰ درصد به دست نیامده است.

مثال دوم

Blocked Person A: 30%

Blocked Person B: 20%

مجموع: 50%

در این حالت شرکت تحت قانون ۵۰ درصد OFAC Blocked محسوب می‌شود.

مثال سوم

Blocked Person A: 40%

Blocked Person B: 30%

مجموع: 70%

این شرکت نیز Blocked خواهد بود.

بنابراین برای اجرای این قاعده مهم نیست که یک فرد تحریم‌شده به تنهایی اکثریت شرکت را داشته باشد؛ مجموع مالکیت Blocked Personها اهمیت دارد.

آیا شرکت مشمول قانون ۵۰ درصد وارد SDN List می‌شود؟

نه لزوماً.

همین ویژگی یکی از دلایلی است که بررسی OFAC را پیچیده می‌کند.

شرکتی که براساس 50 Percent Rule مشمول Blocking شده است ممکن است اصلاً رکورد مستقلی در SDN List نداشته باشد.

OFAC توضیح می‌دهد که با استثناهای محدود، نهادهایی که ۵۰ درصد یا بیشتر به‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم در مالکیت یک یا چند Blocked Person قرار دارند، خود نیز Blocked محسوب می‌شوند، صرف‌نظر از اینکه نام آنها جداگانه در SDN List نوشته شده باشد یا خیر.

در نتیجه:

عدم مشاهده نام شرکت در SDN List = اثبات عدم تحریم نیست.

این نکته یکی از مهم‌ترین اصول در OFAC Screening و Sanctions Due Diligence است.

اگر مالکیت فرد تحریم‌شده به زیر ۵۰ درصد برسد چه می‌شود؟

OFAC در FAQ 402 به این موضوع نیز پرداخته است.

اگر یک یا چند Blocked Person قبلاً ۵۰ درصد یا بیشتر یک شرکت را در مالکیت داشته‌اند اما بعداً سهام خود را به‌گونه‌ای واگذار کنند که مجموع مالکیت آنها به کمتر از ۵۰ درصد برسد، آن شرکت دیگر صرفاً براساس 50 Percent Rule به‌طور خودکار Blocked محسوب نمی‌شود.

با این حال، OFAC تأکید می‌کند که فرایند واگذاری سهام باید مطابق مقررات انجام شده باشد و برای مثال تراکنش مربوط به واگذاری نمی‌تواند به شکل غیرمجاز در حوزه صلاحیت آمریکا و با مشارکت اشخاص آمریکایی انجام شود.

همچنین اگر خود شرکت به‌صورت مستقل در SDN List قرار گرفته باشد، کاهش سهم سهامدار تحریم‌شده به زیر ۵۰ درصد باعث حذف خودکار نام آن از SDN List نخواهد شد.

چرا قانون ۵۰ درصد برای بانک‌ها و شرکت‌ها اهمیت دارد؟

فرض کنید یک بانک فقط نام طرف‌های تراکنش را با SDN List مقایسه کند.

شرکت X در SDN List وجود ندارد، بنابراین سیستم در نگاه اول هیچ Matchی پیدا نمی‌کند.

اما بررسی بیشتر نشان می‌دهد:

Blocked Person A → مالک 30% شرکت X

و:

Blocked Person B → مالک 25% شرکت X

در مجموع ۵۵ درصد شرکت X در مالکیت Blocked Personها قرار دارد.

بنابراین شرکت X براساس قانون ۵۰ درصد نیز Blocked محسوب می‌شود، هرچند نام آن در فهرست SDN ظاهر نشده باشد.

به همین دلیل، سیستم حرفه‌ای Sanctions Compliance فقط شامل Name Screening نیست. در برخی معاملات باید اطلاعات مربوط به مالکیت شرکت، سهامداران و ساختار Beneficial Ownership نیز بررسی شود.

همچنین بخوانید: بهترین روش های انتقال پول به ایران

خلاصه قانون ۵۰ درصد OFAC

قانون را می‌توان در چهار اصل ساده خلاصه کرد:

اول: اگر یک Blocked Person حداقل ۵۰ درصد یک شرکت را مالک باشد، آن شرکت نیز می‌تواند Blocked محسوب شود.

دوم: مالکیت چند Blocked Person با یکدیگر تجمیع می‌شود؛ برای مثال ۲۵٪ + ۲۵٪ = ۵۰٪.

سوم: مالکیت غیرمستقیم از طریق شرکت‌های واسط نیز می‌تواند در محاسبه تأثیر داشته باشد.

چهارم: نام شرکت لازم نیست حتماً در SDN List درج شده باشد تا مشمول قانون ۵۰ درصد شود.

این قانون نشان می‌دهد که برای تشخیص وضعیت تحریمی یک شخص حقوقی، جست‌وجوی ساده نام آن در لیست OFAC همیشه کافی نیست.

اما سؤال مهم بعدی این است که چطور می‌توان نام یک شخص یا شرکت را به‌درستی در فهرست‌های OFAC جست‌وجو کرد و چگونه باید نتایج مشابه را تفسیر کرد؟

در بخش بعد، نحوه استعلام OFAC و جست‌وجو در Sanctions List Search را به‌صورت مرحله‌به‌مرحله بررسی می‌کنیم.

چگونه استعلام اوفک بگیریم؟

برای بررسی اینکه نام یک شخص، شرکت، بانک یا سازمان در فهرست‌های تحریمی OFAC قرار دارد یا خیر، وزارت خزانه‌داری آمریکا یک ابزار رسمی به نام Sanctions List Search ارائه کرده است.

این ابزار امکان جست‌وجو در SDN List و مجموعه‌ای از فهرست‌های Non-SDN را فراهم می‌کند و برای عموم به‌صورت رایگان در دسترس است.

اما استعلام OFAC صرفاً به وارد کردن یک نام و مشاهده نتیجه ختم نمی‌شود. شباهت اسمی، نام‌های مختلف یک شخص، ترجمه متفاوت نام‌ها به انگلیسی، اطلاعات ناقص و ساختار مالکیت شرکت‌ها می‌توانند باعث شوند نتیجه اولیه نیاز به بررسی دقیق‌تری داشته باشد.

به همین دلیل باید بین Potential Match یا تطابق احتمالی و True Match یا تطابق واقعی تفاوت قائل شد.

ابزار رسمی جست‌وجوی OFAC چیست؟

ابزار رسمی وزارت خزانه‌داری آمریکا با عنوان:

Sanctions List Search Tool

شناخته می‌شود.

این ابزار برای پیدا کردن تطابق‌های احتمالی در فهرست‌های تحریمی OFAC طراحی شده است.

یکی از قابلیت‌های مهم آن استفاده از Fuzzy Logic در جست‌وجوی نام است. به این معنی که سیستم فقط به دنبال نامی که دقیقاً حرف‌به‌حرف مشابه عبارت واردشده باشد نمی‌گردد، بلکه می‌تواند نام‌های مشابه از نظر نوشتاری یا آوایی را نیز پیدا کند.

این ویژگی به‌خصوص برای نام‌هایی که ممکن است به شکل‌های مختلف به انگلیسی نوشته شوند اهمیت زیادی دارد.

برای مثال یک نام فارسی، عربی، روسی یا چینی ممکن است چندین شکل متفاوت لاتین‌نویسی داشته باشد.

چگونه نام یک شخص را در OFAC جست‌وجو کنیم؟

در ساده‌ترین حالت، مراحل استعلام به این شکل است:

1. وارد ابزار رسمی Sanctions List Search شوید.
2. نام شخص موردنظر را در قسمت Name وارد کنید.
3. فهرست یا فهرست‌های موردنظر را برای جست‌وجو انتخاب کنید.
4. جست‌وجو را انجام دهید.
5. نتایج را از نظر نام و سایر مشخصات شناسایی بررسی کنید.

اگر نتیجه‌ای پیدا شد، نباید صرف مشاهده یک نام مشابه فوراً نتیجه گرفت که شخص موردنظر تحریم‌شده است.

برای بررسی دقیق‌تر باید اطلاعات نتیجه را با مشخصات فرد موردنظر مقایسه کرد.

این مشخصات می‌تواند شامل مواردی مانند:

• نام کامل؛
• Alias یا نام‌های دیگر؛
• تاریخ تولد؛
• محل تولد؛
• تابعیت؛
• آدرس؛
• شماره پاسپورت؛
• شماره شناسایی؛
• و برنامه تحریمی

باشد.

OFAC نیز در راهنمای بررسی Match توصیه می‌کند که علاوه بر نام، اطلاعاتی مانند آدرس، ملیت، شماره پاسپورت، تاریخ و محل تولد و Aliasها با اطلاعات شخص مورد بررسی مقایسه شوند.

Match Score در اوفک چیست؟

هنگام استفاده از Sanctions List Search ممکن است در نتایج عددی با عنوان Score مشاهده کنید.

این عدد نشان‌دهنده میزان شباهت نامی است که جست‌وجو کرده‌اید با نام موجود در یکی از فهرست‌های تحریمی OFAC.

طبق توضیح OFAC:

Score = 100

نشان‌دهنده تطابق دقیق حروف نام واردشده با نتیجه است.

هرچه Score پایین‌تر باشد، نتیجه یک تطابق تقریبی‌تر محسوب می‌شود.

برای مثال ممکن است نامی که کمی متفاوت نوشته شده است همچنان با Score پایین‌تر در نتایج ظاهر شود.

این قابلیت برای پیدا کردن تفاوت‌هایی مانند:

Mohammad / Mohammed / Mohamed

یا سایر تفاوت‌های Transliteration بسیار مفید است.

OFAC چگونه Match Score را محاسبه می‌کند؟

موتور جست‌وجوی اوفک از چند روش برای مقایسه نام‌ها استفاده می‌کند.

طبق توضیحات رسمی، این سیستم از الگوریتم‌های مربوط به شباهت رشته‌های متنی و تطابق آوایی استفاده می‌کند. از جمله الگوریتم‌های اعلام‌شده توسط OFAC می‌توان به Jaro-Winkler و Soundex اشاره کرد.

سیستم می‌تواند نام کامل و همچنین اجزای مختلف نام را با رکوردهای موجود در فهرست‌ها مقایسه کند.

برای مثال، اگر عبارت:

John Michael Doe

وارد شود، سیستم علاوه بر بررسی کل عبارت، بخش‌های مختلف نام را نیز در فرآیند تطبیق در نظر می‌گیرد.

با این حال یک نکته مهم وجود دارد:

فقط فیلد Name از Fuzzy Logic استفاده می‌کند.

فیلدهای دیگر ابزار از منطق تطبیق کاراکتری استفاده می‌کنند و Score نیز فقط تحت تأثیر فیلد Name قرار می‌گیرد.

Minimum Name Score چیست؟

در ابزار Sanctions List Search می‌توان حداقل Score موردنظر برای نمایش نتایج را تنظیم کرد.

اگر مقدار آن روی 100 باشد، فقط نام‌هایی نمایش داده می‌شوند که با عبارت واردشده تطابق دقیق دارند.

با پایین آوردن این مقدار، جست‌وجو گسترده‌تر شده و نام‌های مشابه‌تر نیز در نتایج ظاهر می‌شوند. برای نمونه مقدار 50 می‌تواند نتایجی را نشان دهد که طبق منطق سیستم حداقل حدود 50 درصد شباهت دارند.

اما آیا باید همیشه از یک Score مشخص استفاده کرد؟

خیر.

OFAC یک Match Threshold ثابت و عمومی را توصیه نمی‌کند و اعلام کرده است که کاربران باید آستانه مناسب را بر اساس ارزیابی ریسک و شیوه‌های Compliance خود تعیین کنند.

بنابراین نمی‌توان گفت مثلاً:

Score بالاتر از 90 همیشه به معنی تحریم بودن شخص است.

Score فقط میزان شباهت نام را نشان می‌دهد، نه نتیجه حقوقی نهایی.

اگر نام مشابهی پیدا کردیم، آیا شخص تحریم است؟

نه لزوماً.

این یکی از رایج‌ترین اشتباهات هنگام استعلام OFAC است.

فرض کنید فردی با نام:

Ali Ahmadi

را جست‌وجو می‌کنید و شخصی با همین یا نام بسیار مشابه در SDN List ظاهر می‌شود.

این موضوع به‌تنهایی ثابت نمی‌کند علی احمدی موردنظر شما همان فرد تحریم‌شده است.

OFAC توصیه می‌کند بررسی شود:

• آیا نام کامل تطابق دارد؟
• آیا فقط نام خانوادگی مشابه است؟
• محل زندگی مشابه است؟
• تاریخ تولد تطابق دارد؟
• ملیت یکسان است؟
• شماره پاسپورت یا مدرک شناسایی مطابقت دارد؟
• Aliasها مشابه هستند؟
• سایر اطلاعات رکورد با شخص موردنظر هماهنگ است؟

اگر فقط یک بخش عمومی از نام مشابه باشد اما سایر مشخصات متفاوت باشند، ممکن است با یک False Positive یا False Hit مواجه باشیم.

False Positive در اوفک چیست؟

False Positive یا تطابق کاذب زمانی اتفاق می‌افتد که سیستم یک نام را مشابه رکورد تحریمی تشخیص می‌دهد، اما پس از بررسی بیشتر مشخص می‌شود فرد یا شرکت موردنظر همان شخص موجود در فهرست نیست.

این اتفاق در نام‌های رایج بیشتر رخ می‌دهد.

برای مثال وجود نام خانوادگی مشترک میان دو نفر دلیل کافی برای نتیجه‌گیری درباره تحریم نیست.

به همین دلیل اوفک در راهنمای Match خود تأکید می‌کند که باید تمام اطلاعات قابل دسترس درباره رکورد تحریمی با اطلاعات مشتری یا طرف معامله مقایسه شود.

چگونه یک شرکت را در اوفک جست‌وجو کنیم؟

برای شرکت نیز می‌توان ابتدا نام رسمی آن را در Sanctions List Search وارد کرد.

بهتر است در صورت وجود، نام‌های دیگر شرکت نیز بررسی شوند؛ مانند:

• Legal Name؛
• Trade Name؛
• Previous Name؛
• Alias؛
• نام شرکت مادر؛
• و شکل‌های مختلف نوشتاری نام.

اگر نام شرکت در SDN یا یکی از فهرست‌های دیگر ظاهر شد، باید اطلاعات رکورد و Program Tag آن بررسی شود.

اما بررسی شرکت یک مرحله مهم دیگر نیز دارد:

مالکیت شرکت.

همان‌طور که در بخش قبل توضیح دادیم، ممکن است نام شرکتی در SDN List وجود نداشته باشد اما به دلیل OFAC 50 Percent Rule همچنان Blocked محسوب شود.

بنابراین یک بررسی حرفه‌ای ممکن است شامل این مراحل باشد:

Name Screening → List Identification → Program Review → Ownership Review

آیا نبودن نتیجه در Sanctions List Search یعنی شرکت قطعاً تحریم نیست؟

خیر.

این نکته بسیار مهم است.

نتیجه «No Match» صرفاً نشان می‌دهد ابزار جست‌وجو رکوردی مطابق با معیارهای واردشده در فهرست‌هایی که جست‌وجو شده‌اند پیدا نکرده است.

اما ممکن است شرکت به دلایلی مانند:

• قانون ۵۰ درصد اوفک ؛
• مالکیت غیرمستقیم Blocked Personها؛
• محدودیت‌های یک برنامه تحریمی خاص؛
• یا مقرراتی که الزاماً بر اساس درج نام در SDN عمل نمی‌کنند

همچنان نیازمند بررسی باشد.

بنابراین:

No Match ≠ تأیید قطعی مجاز بودن معامله

و:

Potential Match ≠ اثبات قطعی تحریم بودن شخص

استعلام لیست تنها یکی از بخش‌های بررسی تحریم است.

آیا می‌توان شماره پاسپورت را در اوفک جست‌وجو کرد؟

ابزار OFAC امکان استفاده از فیلدهای شناسایی دیگری غیر از Name را نیز فراهم می‌کند.

در مورد فیلد ID باید توجه داشت که OFAC از Exact Character Matching استفاده می‌کند و Fuzzy Logic مخصوص فیلد Name است.

OFAC حتی توصیه می‌کند هنگام جست‌وجوی شناسه‌ها، در صورت نیاز شکل‌های مختلف با و بدون کاراکترهای غیرعددی یا غیرحرفی نیز آزمایش شوند تا دامنه بررسی کامل‌تر باشد.

این موضوع هنگام بررسی مواردی مانند:

• Passport Number؛
• National ID؛
• Tax ID؛
• و سایر شناسه‌ها

اهمیت دارد.

آیا Sanctions List Search برای بررسی حقوقی کافی است؟

Sanctions List Search یک ابزار رسمی و بسیار مهم برای Screening اولیه است، اما نباید آن را به‌عنوان تضمین حقوقی مجاز بودن یک معامله در نظر گرفت.

خود اوفک این ابزار را به‌عنوان یک سرویس رایگان برای کمک به کاربران در پیدا کردن Potential Matches ارائه می‌کند. همچنین اوفک درباره استفاده حرفه‌ای از ابزار تأکید دارد که کاربران باید ارزیابی ریسک و روش‌های Compliance متناسب با شرایط خود را داشته باشند.

برای یک معامله پیچیده بین‌المللی ممکن است بررسی‌های دیگری نیز لازم باشد، از جمله:

• ساختار مالکیت شرکت؛
• Ultimate Beneficial Owner یا UBO؛
• طرف‌های واسطه معامله؛
• کشورها و بانک‌های درگیر؛
• برنامه تحریمی مرتبط؛
• نوع کالا یا خدمت؛
• وجود General License؛
• و سایر مقررات قابل اعمال.

خلاصه نحوه استعلام اوفک

برای یک بررسی اولیه می‌توان این فرایند را دنبال کرد:

1. نام فرد یا شرکت را در Sanctions List Search جست‌وجو کنید.

2. SDN و فهرست‌های Non-SDN مرتبط را بررسی کنید.

3. در صورت وجود Match، فقط به نام اکتفا نکنید.

4. تاریخ تولد، ملیت، آدرس، پاسپورت، Alias و سایر مشخصات را مقایسه کنید.

5. Program Tag و نوع فهرست را بررسی کنید.

6. برای شرکت‌ها، ساختار مالکیت و قانون ۵۰ درصد OFAC را نیز در نظر بگیرید.

و مهم‌تر از همه:

پیدا نکردن نام در لیست OFAC به‌تنهایی به معنی تأیید قانونی معامله نیست.

پس از شناخت روش استعلام OFAC، به مهم‌ترین موضوع برای بسیاری از کاربران فارسی‌زبان می‌رسیم: تحریم‌های OFAC علیه ایران چگونه عمل می‌کنند و دقیقاً چه بخش‌هایی از اقتصاد، بانکداری و تجارت ایران تحت محدودیت‌های آمریکا قرار گرفته‌اند؟

تحریم‌های OFAC علیه ایران چگونه عمل می‌کنند؟

تحریم‌های اوفک علیه ایران یکی از پیچیده‌ترین و گسترده‌ترین مجموعه‌های تحریمی ایالات متحده محسوب می‌شوند. برخلاف تصور رایج، چیزی به نام یک «قانون واحد تحریم ایران» وجود ندارد؛ بلکه محدودیت‌های مرتبط با ایران از مجموعه‌ای از قوانین کنگره آمریکا، فرمان‌های اجرایی رئیس‌جمهور، مقررات وزارت خزانه‌داری و تصمیمات و مجوزهای اوفک تشکیل شده‌اند.

هسته اصلی بسیاری از محدودیت‌های مربوط به ایران در مقرراتی با عنوان Iranian Transactions and Sanctions Regulations یا ITSR قرار دارد که در 31 CFR Part 560 تدوین شده است. در کنار آن، مقررات دیگری مانند Iranian Financial Sanctions Regulations در 31 CFR Part 561 و مقررات مرتبط با نقض حقوق بشر نیز وجود دارند. صفحه رسمی Iran Sanctions در وب‌سایت OFAC همه این مقررات، فرمان‌های اجرایی، مجوزهای عمومی و راهنماهای مرتبط را به‌صورت متمرکز منتشر می‌کند.

به همین دلیل برای پاسخ به این سؤال که «آیا یک معامله با ایران تحت تحریم OFAC قرار دارد؟» نمی‌توان فقط به ملیت طرف معامله نگاه کرد. نوع معامله، اشخاص درگیر، بانک‌ها، کالا یا خدمت موردنظر، برنامه تحریمی مربوطه و وجود یا عدم وجود مجوز یا استثنا همگی اهمیت دارند.

تاریخچه کوتاه تحریم‌های اوفک علیه ایران

ریشه تحریم‌های مالی مدرن آمریکا علیه ایران به سال ۱۹۷۹ بازمی‌گردد. در ۱۴ نوامبر همان سال، فرمان اجرایی 12170 امکان مسدود کردن برخی دارایی‌های دولت ایران را فراهم کرد.

در دهه ۱۹۹۰ محدودیت‌ها گسترده‌تر شدند. فرمان‌های اجرایی 12957 در سال ۱۹۹۵ و 12959 در همان سال محدودیت‌های جدیدی بر سرمایه‌گذاری در منابع نفتی ایران و معاملات با ایران ایجاد کردند و فرمان 13059 در سال ۱۹۹۷ نیز این چارچوب را توسعه داد.

مرحله مهم دیگر در سال ۲۰۱۲ اتفاق افتاد. فرمان اجرایی 13599 دارایی‌های دولت ایران و مؤسسات مالی ایرانی را در شرایط تعیین‌شده مشمول Blocking کرد. در سال‌های بعد نیز قوانین و فرمان‌های متعددی حوزه‌هایی مانند انرژی، بانکداری، کشتیرانی، فلزات، اشاعه تسلیحات و برخی اشخاص وابسته به حکومت ایران را هدف قرار دادند.

در سال ۲۰۱۵ توافق هسته‌ای یا JCPOA باعث رفع یا تعلیق بخشی از تحریم‌های مرتبط با برنامه هسته‌ای شد؛ اما پس از تصمیم دولت آمریکا در مه ۲۰۱۸ برای خروج از برجام، فرمان اجرایی 13846 صادر شد و بخش مهمی از تحریم‌هایی که در ارتباط با JCPOA برداشته یا تعلیق شده بودند، دوباره اعمال شدند. OFAC اعلام کرد مرحله دوم بازگشت این تحریم‌ها در نوامبر ۲۰۱۸ اجرا شد و بیش از ۷۰۰ شخص و نهاد در همان روز به SDN List اضافه یا دوباره در آن قرار گرفتند.

ITSR چیست و چرا اهمیت دارد؟

Iranian Transactions and Sanctions Regulations یا ITSR یکی از اصلی‌ترین منابع مقررات OFAC در ارتباط با ایران است.

به‌طور کلی، مقررات تحریمی آمریکا انجام بسیاری از معاملات مستقیم یا غیرمستقیم توسط U.S. Persons با ایران یا دولت ایران را ممنوع می‌کنند، مگر اینکه فعالیت موردنظر صراحتاً از مقررات مستثنی شده یا توسط اوفک مجاز شده باشد. اوفک در راهنمای به‌روز خود نیز تأکید کرده است که اشخاص آمریکایی و شرکت‌های خارجی تحت مالکیت یا کنترل آمریکایی عموماً نمی‌توانند بدون وجود معافیت یا مجوز وارد معاملات مستقیم یا غیرمستقیم با ایران یا دولت ایران شوند.

اصطلاح U.S. Person نیز تنها به فردی که داخل خاک آمریکا زندگی می‌کند محدود نیست و بسته به مقررات می‌تواند شهروندان و دارندگان اقامت دائم آمریکا، اشخاص حاضر در ایالات متحده و شرکت‌های تشکیل‌شده تحت قوانین آمریکا و شعب خارجی آنها را در بر بگیرد.

در بعضی مقررات مربوط به ایران، شرکت‌های خارجی تحت مالکیت یا کنترل اشخاص آمریکایی نیز تحت محدودیت قرار می‌گیرند؛ بنابراین حتی ساختار مالکیت یک شرکت خارجی می‌تواند در تعیین مقررات قابل اعمال اهمیت داشته باشد.

چه بخش‌هایی از اقتصاد ایران تحت تحریم قرار گرفته‌اند؟

تحریم‌های ایران در طول زمان بخش‌های مختلفی از اقتصاد را هدف قرار داده‌اند. مهم‌ترین حوزه‌هایی که تحت یکی یا چند اختیار تحریمی قرار گرفته‌اند عبارت‌اند از:

• بخش مالی و برخی بانک‌ها و مؤسسات مالی؛
• نفت و فرآورده‌های نفتی؛
• صنایع پتروشیمی؛
• کشتیرانی و برخی فعالیت‌های بندری؛
• آهن، فولاد، آلومینیوم و مس؛
• برخی فعالیت‌های مرتبط با صنعت خودرو؛
• بخش‌های مشخص انرژی؛
• صنایع و فعالیت‌های مرتبط با تسلیحات و اشاعه؛
• و اشخاص و شرکت‌هایی که از نهادهای تحریم‌شده حمایت مالی یا مادی می‌کنند.

فرمان 13846 برای نمونه، مجموعه‌ای از ابزارهای تحریمی را در ارتباط با نفت، پتروشیمی، انرژی، کشتیرانی و کشتی‌سازی، برخی معاملات مؤسسات مالی خارجی و حمایت از اشخاص مشخص‌شده ایجاد یا دوباره اعمال کرد.

فرمان 13902 نیز امکان اعمال تحریم علیه اشخاص فعال در بخش‌های تعیین‌شده اقتصاد ایران را فراهم کرده است. در سال‌های بعد وزارت خزانه‌داری بخش‌های دیگری را نیز تحت این اختیار مشخص کرده است. صفحه فعلی OFAC نشان می‌دهد که علاوه بر بخش مالی و بخش‌های نفت و پتروشیمی، در ۲۴ اوت ۲۰۲۶ بخش‌های هوانوردی، دارایی‌های دیجیتال، طلا، کشتیرانی و فناوری نیز در یک Determination جدید تحت E.O. 13902 مشخص شده‌اند.

این موضوع نشان می‌دهد که دامنه تحریم ایران ثابت نیست و ممکن است با تصمیم‌های جدید وزارت خزانه‌داری تغییر کند.

تحریم بانک‌ها و مؤسسات مالی ایرانی

بانکداری یکی از مهم‌ترین حوزه‌های تحریم ایران است.

فرمان اجرایی 13599 دارایی و منافع در دارایی دولت ایران و مؤسسات مالی ایرانی را تحت شرایط آن فرمان مسدود کرد. علاوه بر این، Iranian Financial Sanctions Regulations و سایر اختیارات قانونی می‌توانند برای مؤسسات مالی خارجی نیز محدودیت ایجاد کنند.

برای نمونه، برخی مقررات به دولت آمریکا اجازه می‌دهند در صورت انجام یا تسهیل معاملات مهم مشخص‌شده با ایران، دسترسی یک مؤسسه مالی خارجی به حساب‌های Correspondent یا Payable-Through در ایالات متحده را محدود یا ممنوع کند.

این موضوع یکی از دلایلی است که تأثیر تحریم‌های آمریکا در عمل می‌تواند از مرزهای این کشور فراتر برود.

بانکی در اروپا یا آسیا ممکن است آمریکایی نباشد، اما اگر دسترسی به سیستم مالی آمریکا برای آن اهمیت داشته باشد، ریسک تحریم‌های ایران را با حساسیت بسیار بالایی ارزیابی می‌کند.

Primary Sanctions و Secondary Sanctions در مورد ایران

برای فهم تحریم ایران باید میان تحریم‌های اولیه و ثانویه تفاوت قائل شد.

Primary Sanctions عمدتاً محدودیت‌هایی هستند که اشخاص تحت صلاحیت آمریکا باید رعایت کنند.

اما برخی قوانین و فرمان‌های مرتبط با ایران امکان اعمال Secondary Sanctions علیه اشخاص غیرآمریکایی را نیز فراهم می‌کنند.

برای مثال یک شرکت خارجی ممکن است U.S. Person نباشد، اما انجام برخی معاملات مهم با اشخاص یا بخش‌های تحریم‌شده ایران می‌تواند آن شرکت را در معرض اقدامات تحریمی آمریکا قرار دهد.

یکی از نمونه‌های مهم آن مربوط به مؤسسات مالی خارجی است. E.O. 13846 امکان اعمال محدودیت بر حساب‌های Correspondent و Payable-Through برخی مؤسسات مالی خارجی را در صورت انجام بعضی معاملات مهم مشخص‌شده فراهم می‌کند.

البته وجود Secondary Sanctions به این معنی نیست که هر معامله یک شرکت خارجی با یک شخص ایرانی خودکار مشمول تحریم ثانویه است. نوع معامله، طرف‌ها، اهمیت معامله، اختیار قانونی مربوطه و استثناها باید به‌صورت جداگانه بررسی شوند.

در بخش بعدی مقاله تفاوت Primary و Secondary Sanctions را دقیق‌تر توضیح خواهیم داد.

آیا غذا، دارو و کمک‌های بشردوستانه هم تحریم هستند؟

یکی از سوءبرداشت‌های رایج درباره تحریم ایران این است که تمام کالاها و خدمات بدون استثنا ممنوع هستند.

چنین برداشتی صحیح نیست.

اوفک در برنامه‌های تحریمی خود مجموعه‌ای از Exemptionها و Authorizationها دارد. در مورد ایران نیز برای برخی معاملات مرتبط با کالاهای کشاورزی، غذا، دارو، تجهیزات پزشکی و فعالیت‌های بشردوستانه استثناها یا مجوزهایی وجود داشته و دارد. برای نمونه OFAC اعلام کرده است که معاملات مرتبط با فروش کالاهای کشاورزی، غذا، دارو یا تجهیزات پزشکی به ایران عموماً در چارچوب برخی اختیارات تحریم ثانویه دارای استثنا هستند.

General License L نیز تحت شرایط خود، برخی معاملات مرتبط با مؤسسات مالی ایرانی Blocked تحت E.O. 13902 را در صورتی که معامله اصلی طبق ITSR مجاز، مستثنی یا دارای مجوز باشد، پوشش می‌دهد.

بنابراین عبارت ساده «دارو تحریم نیست» یا در مقابل «همه‌چیز تحریم است» هیچ‌کدام توضیح حقوقی کاملی نیستند. باید مقررات، طرف معامله، کانال پرداخت و شرایط مجوز مربوطه بررسی شوند.

ارتباطات و خدمات اینترنتی برای ایران

حوزه اینترنت و ارتباطات نیز نمونه خوبی از تفاوت میان تحریم کلی و فعالیت مجاز است.

OFAC در سال ۲۰۲۴ مقررات 31 CFR § 560.540 را اصلاح کرد و مقررات General License D-2 را در آن ادغام کرد. این مقررات امکان ارائه برخی خدمات، نرم‌افزارها و سخت‌افزارهای مرتبط با ارتباطات به ایران را تحت شرایط مشخص فراهم می‌کند. OFAC هدف این تغییر را حمایت از دسترسی مردم ایران به ابزارهای ارتباطی و مقابله با سانسور و نظارت اینترنتی توصیف کرده است.

در نتیجه حتی در یک برنامه تحریمی گسترده نیز ممکن است برخی فعالیت‌ها عمداً مجاز شده باشند.

به‌روزرسانی مهم OFAC در اوت ۲۰۲۶

برای مقالات فارسی درباره OFAC این قسمت بسیار مهم است، زیرا بسیاری از مطالب قدیمی اینترنت اکنون در این زمینه به‌روز نیستند.

در ۲۴ اوت ۲۰۲۶ OFAC اعلام کرد که اثر چند مجوز مرتبط با ITSR را به‌طور نامحدود تعلیق کرده است.

این اقدام شامل §560.544 درباره برخی فعالیت‌های آموزشی، §560.550 درباره برخی حواله‌های شخصی غیرتجاری، §560.554 درباره برخی خدمات مرتبط با کنفرانس‌ها و همچنین General License F و General License G مربوط به برخی فعالیت‌های ورزشی و تبادلات آموزشی شد.

OFAC همزمان General License BB را صادر کرد که برای برخی فعالیت‌های لازم جهت خاتمه معاملات قبلاً مجاز، تا ۸ سپتامبر ۲۰۲۶ یک دوره Wind Down در نظر می‌گیرد.

بنابراین برای موضوعاتی مانند انتقال شخصی پول، تبادلات دانشگاهی یا بعضی فعالیت‌های آموزشی نمی‌توان در سال ۲۰۲۶ به یک راهنمای قدیمی OFAC یا مقاله‌ای که چند سال قبل نوشته شده است استناد کرد.

این نمونه به‌خوبی نشان می‌دهد چرا در بررسی تحریم‌ها همیشه باید نسخه فعلی مقررات و General Licenseهای OFAC بررسی شود.

آیا تحریم ایران یعنی تمام ایرانیان در لیست اوفک هستند؟

خیر.

این دو مفهوم با یکدیگر متفاوت‌اند.

وجود برنامه گسترده تحریم ایران به معنی این نیست که هر شخصی صرفاً به دلیل داشتن تابعیت ایرانی یک SDN یا Blocked Person محسوب می‌شود.

در مقابل، ممکن است یک فرد یا شرکت ایرانی به‌طور مشخص تحت یکی از اختیارات تحریمی Designate شده و نام آن در SDN List قرار داشته باشد.

از سوی دیگر، حتی اگر نام یک شخص ایرانی در SDN List نباشد، انجام یک معامله مشخص با او ممکن است به دلیل مقررات مربوط به ایران همچنان برای یک U.S. Person ممنوع باشد.

بنابراین باید میان دو سؤال تفاوت گذاشت:

«آیا این فرد خودش در لیست تحریم قرار دارد؟»

و

«آیا انجام این معامله با این فرد تحت مقررات ایران ممنوع است؟»

این دو سؤال الزاماً پاسخ یکسانی ندارند.

در بخش بعدی دقیقاً به همین موضوع می‌پردازیم و بررسی می‌کنیم که آیا همه ایرانیان تحت تحریم OFAC هستند و تابعیت ایرانی چه تفاوتی با قرار گرفتن در SDN List دارد؟

آیا همه ایرانیان تحت تحریم OFAC هستند؟

خیر. صرف داشتن تابعیت ایرانی به این معنی نیست که یک فرد در لیست SDN قرار دارد یا شخصاً توسط OFAC تحریم شده است.

این یکی از مهم‌ترین تفاوت‌هایی است که هنگام بررسی تحریم‌های آمریکا علیه ایران باید در نظر گرفت. از یک طرف، ایالات متحده مجموعه گسترده‌ای از محدودیت‌های اقتصادی و مالی علیه ایران دارد؛ از طرف دیگر، OFAC اشخاص و شرکت‌های مشخصی را نیز تحت برنامه‌های مختلف تحریمی در SDN List یا سایر فهرست‌های خود قرار می‌دهد.

این دو مفهوم یکسان نیستند.

یک شهروند ایرانی ممکن است هیچ رکوردی در SDN List نداشته باشد، اما انجام یک معامله مشخص با او همچنان برای یک شخص آمریکایی به دلیل مقررات مربوط به ایران ممنوع باشد. در مقابل، فرد ایرانی دیگری ممکن است شخصاً تحت یکی از اختیارات تحریمی Designate شده و دارایی‌های او مشمول Blocking باشد.

برای فهم این تفاوت باید سه مفهوم را از یکدیگر جدا کنیم:

تابعیت ایرانی

قرار گرفتن در محدوده مقررات تحریم ایران

قرار گرفتن شخص در SDN List یا Blocked بودن او

این سه وضعیت الزاماً یکسان نیستند.

آیا هر شهروند ایرانی یک SDN است؟

خیر.

SDN یا Specially Designated National به شخص یا نهادی گفته می‌شود که تحت یکی از اختیارات تحریمی OFAC مشمول Blocking شده و معمولاً نام او در SDN List منتشر شده است.

OFAC توضیح می‌دهد که SDNها می‌توانند در نقاط مختلف جهان قرار داشته باشند و شامل افراد، شرکت‌ها، سازمان‌ها و سایر نهادهایی باشند که تحت برنامه‌های تحریمی مختلف مسدود شده‌اند. اشخاص آمریکایی عموماً اجازه انجام معامله با SDNها را ندارند و دارایی و منافع در دارایی آنها که در حوزه صلاحیت آمریکا قرار گیرد باید مسدود شود.

بنابراین تابعیت ایرانی به تنهایی باعث قرار گرفتن یک شخص در SDN List نمی‌شود.

برای مثال، یک شهروند عادی ایرانی که در آلمان زندگی می‌کند و نام او در هیچ فهرست تحریمی قرار ندارد، صرفاً به علت ایرانی بودن به یک SDN تبدیل نمی‌شود.

اما این نتیجه به معنی مجاز بودن خودکار هر نوع معامله با او نیست؛ زیرا نوع فعالیت، محل انجام معامله و ارتباط آن با ایران یا سیستم مالی آمریکا نیز ممکن است اهمیت داشته باشد.

تفاوت «تحریم ایران» با «تحریم یک ایرانی» چیست؟

فرض کنید فردی ایرانی هیچ ارتباطی با دولت ایران، نهادهای تحریم‌شده یا فعالیت‌های مورد هدف تحریم ندارد و نامش نیز در SDN List نیست.

در این حالت نمی‌توان گفت:

«این شخص توسط OFAC تحریم شده است.»

اما اگر یک شرکت آمریکایی بخواهد کالایی یا خدمتی را به ایران ارائه کند، ممکن است معامله تحت Iranian Transactions and Sanctions Regulations یا ITSR محدود یا ممنوع باشد؛ حتی اگر خریدار نهایی شخصاً SDN نباشد.

بنابراین ممکن است:

شخص تحریم‌شده نباشد، اما معامله ممنوع باشد.

این تفاوت پایه‌ای بسیار مهم است.

تحریم‌های OFAC تنها به «هویت طرف معامله» وابسته نیستند؛ محل ارائه کالا یا خدمات، منشأ کالا، مسیر پرداخت، بانک‌های درگیر، اشخاص واسط، نوع فعالیت و برنامه تحریمی مربوطه نیز می‌توانند تعیین‌کننده باشند.

یک مثال ساده

فرض کنید «علی» شهروند ایران است.

علی در SDN List نیست، سهامدار هیچ شرکت تحریم‌شده‌ای نیست و ارتباطی نیز با دولت ایران ندارد.

اگر علی در فرانسه زندگی کند، صرف تابعیت ایرانی او را به Blocked Person تبدیل نمی‌کند.

اما فرض کنیم شرکتی آمریکایی قصد دارد خدمتی را از آمریکا مستقیماً برای استفاده علی در داخل ایران ارائه کند.

در اینجا موضوع دیگر فقط هویت علی نیست. ارائه آن خدمت به ایران ممکن است تحت ITSR ممنوع باشد، مگر اینکه فعالیت موردنظر دارای استثنا یا مجوزی مانند General License باشد.

پس باید دو سؤال جداگانه پرسیده شود:

آیا علی خودش تحریم‌شده است؟

و:

آیا این معامله مشخص با علی مجاز است؟

ممکن است پاسخ سؤال اول «خیر» و پاسخ سؤال دوم نیز «خیر» باشد.

آیا تمام شرکت‌های ایرانی در SDN List هستند؟

خیر.

قرار نیست نام تمام شرکت‌های ثبت‌شده در ایران به‌صورت تک‌تک در SDN List منتشر شود.

اما معامله با یک شرکت ایرانی می‌تواند به دلیل مقررات مربوط به ایران برای برخی اشخاص تحت صلاحیت آمریکا محدود باشد، حتی اگر شرکت موردنظر SDN نباشد.

از سوی دیگر، برخی شرکت‌ها و نهادهای ایرانی ممکن است به دلایل دیگری Blocked باشند؛ برای مثال:

• به‌طور مستقیم در SDN List قرار گرفته باشند؛
• مشمول تعریف Government of Iran باشند؛
• Iranian Financial Institution محسوب شوند؛
• یا تحت قانون ۵۰ درصد اوفک در مالکیت اشخاص Blocked قرار داشته باشند.

به همین دلیل No Match در SDN List به معنی مجاز بودن قطعی معامله با یک شرکت ایرانی نیست.

آیا تمام بانک‌های ایرانی باید در SDN List باشند تا Blocked محسوب شوند؟

خیر؛ و این یکی از استثناهای بسیار مهم در مورد ایران است.

بر اساس Executive Order 13599، دارایی و منافع در دارایی دولت ایران و مؤسسات مالی ایرانی که در شرایط تحت پوشش این فرمان قرار می‌گیرند، Blocked هستند.

OFAC صراحتاً توضیح می‌دهد که یک Iranian Financial Institution می‌تواند Blocked باشد صرف‌نظر از اینکه نام آن در SDN List درج شده باشد یا خیر.

این نکته در سال ۲۰۲۶ اهمیت بیشتری پیدا کرده است.

OFAC در FAQ شماره 1250 که در ۱ مه ۲۰۲۶ منتشر شد، اعلام کرد که صرافی‌های دارایی دیجیتال ایرانی نیز تحت تعریف Iranian Financial Institution قرار می‌گیرند و بنابراین دارایی و منافع آنها تحت E.O. 13599 Blocked است، حتی اگر نام آن صرافی مستقیماً در SDN List وجود نداشته باشد.

این نمونه به‌خوبی نشان می‌دهد چرا جست‌وجوی SDN به تنهایی برای بررسی وضعیت تحریمی کافی نیست.

آیا دولت ایران و نهادهای دولتی حتماً باید در SDN List باشند؟

خیر.

OFAC در راهنمای مربوط به E.O. 13599 توضیح می‌دهد اشخاص و نهادهایی که تحت تعریف Government of Iran یا GOI قرار می‌گیرند می‌توانند مشمول Blocking باشند، حتی اگر نام آنها به‌صورت مستقل در SDN List درج نشده باشد.

به همین دلیل یکی از اصول مهم بررسی تحریم این است که:

Listed Person و Blocked Person همیشه دقیقاً یک مفهوم نیستند.

بسیاری از Blocked Personها در SDN List قرار دارند، اما در برخی برنامه‌های تحریمی امکان دارد یک شخص براساس تعریف قانونی یا ساختار مالکیت Blocked باشد بدون اینکه نام مستقلی در فهرست داشته باشد.

ایرانی بودن چه زمانی اهمیت پیدا می‌کند؟

تابعیت ایرانی در برخی قوانین و فرمان‌های مرتبط با ایران می‌تواند یک ویژگی حقوقی مهم باشد.

برای مثال، در برخی اختیارات تحریمی اصطلاح Iranian Person شامل فردی است که شهروند یا تبعه ایران است و در مورد اشخاص حقوقی نیز می‌تواند شامل نهادی باشد که تحت قوانین ایران تشکیل شده یا تحت صلاحیت دولت ایران قرار دارد.

اما باز هم باید به متن دقیق همان قانون یا فرمان توجه کرد.

اینکه در یک مقرره اصطلاح «Iranian Person» تعریف شده است به این معنی نیست که هر Iranian Person خودکار SDN یا Blocked Person است. تعریف فقط مشخص می‌کند وقتی آن اصطلاح در همان اختیار قانونی استفاده می‌شود، چه اشخاصی را شامل خواهد شد.

وضعیت ایرانیان دارای تابعیت یا اقامت آمریکا چگونه است؟

موضوع دیگری که گاهی موجب سردرگمی می‌شود ایرانیانی هستند که همزمان تابعیت آمریکا یا اقامت دائم این کشور را دارند.

OFAC اعلام می‌کند که تمام شهروندان آمریکا و دارندگان اقامت دائم آمریکا، بدون توجه به محل زندگی آنها، U.S. Person محسوب می‌شوند و باید مقررات OFAC را رعایت کنند.

بنابراین یک فرد ایرانی-آمریکایی ممکن است به دلیل تابعیت ایرانی خودش هیچ تحریمی علیه او وجود نداشته باشد، اما به‌عنوان U.S. Person موظف باشد مقررات تحریم ایران را رعایت کند.

این تفاوت نیز بسیار مهم است:

مشمول مقررات بودن ≠ تحریم‌شده بودن

یک شهروند آمریکایی باید OFAC را رعایت کند؛ این موضوع به معنی آن نیست که خودش توسط OFAC تحریم شده است.

چه ایرانیانی ممکن است مستقیماً وارد SDN List شوند؟

یک شهروند ایرانی مانند هر فرد دیگری در جهان ممکن است در صورت احراز معیارهای یکی از برنامه‌های تحریمی OFAC Designate شود.

برای مثال اختیارات مختلف تحریمی آمریکا می‌توانند اشخاصی را در ارتباط با موضوعاتی مانند:

• حمایت مادی یا مالی از برخی اشخاص تحریم‌شده؛
• تروریسم؛
• اشاعه سلاح‌های کشتار جمعی؛
• برخی فعالیت‌های سایبری؛
• نقض حقوق بشر؛
• شبکه‌های مالی مرتبط با اشخاص تحریم‌شده؛
• یا فعالیت در برخی حوزه‌های تعیین‌شده

هدف قرار دهند.

برای نمونه، E.O. 13846 امکان اعمال Blocking Sanctions علیه برخی اشخاصی را فراهم می‌کند که حمایت مادی، کالا یا خدمات قابل توجهی برای بعضی اشخاص یا نهادهای ایرانی تحریم‌شده فراهم کنند.

اما در چنین مواردی دلیل تحریم صرفاً ایرانی بودن فرد نیست؛ بلکه شخص براساس معیارهای مشخص یک اختیار تحریمی هدف قرار گرفته است.

آیا یک غیرایرانی هم می‌تواند به دلیل تحریم‌های ایران وارد SDN List شود؟

بله.

تحریم‌های مرتبط با ایران فقط اشخاص ایرانی را هدف قرار نمی‌دهند.

یک فرد، بانک یا شرکت در هر کشور دیگری ممکن است در صورت انجام فعالیت‌هایی که تحت یک اختیار تحریمی مرتبط با ایران قرار می‌گیرند، هدف Designation یا سایر اقدامات تحریمی آمریکا قرار گیرد.

به همین دلیل در SDN List مرتبط با برنامه‌های ایران می‌توان اشخاص و شرکت‌هایی را پیدا کرد که اصلاً ایرانی نیستند.

این مسئله نشان می‌دهد که OFAC بیشتر از آنکه صرفاً بر ملیت تمرکز داشته باشد، در بسیاری از برنامه‌ها نوع فعالیت، ارتباطات مالی، مالکیت و رفتار شخص را بررسی می‌کند.

پس چگونه بفهمیم یک ایرانی تحریم است یا خیر؟

برای پاسخ دقیق باید چند مرحله را از هم جدا کرد:

مرحله اول: نام شخص را در SDN List و سایر فهرست‌های OFAC بررسی کنید.

مرحله دوم: در صورت پیدا شدن Match، مشخصات شناسایی مانند تاریخ تولد، ملیت، آدرس، پاسپورت و Alias را مقایسه کنید.

مرحله سوم: بررسی کنید آیا شخص حتی بدون حضور در فهرست، تحت یک تعریف قانونی خاص Blocked محسوب می‌شود.

مرحله چهارم: اگر طرف معامله شرکت است، قانون ۵۰ درصد و ساختار مالکیت آن را بررسی کنید.

مرحله پنجم: حتی اگر شخص Blocked نیست، باید مشخص شود خود معامله تحت ITSR یا سایر مقررات مربوط به ایران ممنوع، مجاز یا مستثنی است.

به بیان ساده:

تحریم بودن شخص و ممنوع بودن معامله دو بررسی جداگانه هستند.

خلاصه: آیا همه ایرانیان تحت تحریم اوفک هستند؟

پاسخ کوتاه خیر است.

داشتن تابعیت ایرانی به‌تنهایی یک شخص را به SDN یا Blocked Person تبدیل نمی‌کند.

اما تحریم‌های گسترده آمریکا علیه ایران می‌توانند بسیاری از معاملات مربوط به ایران را برای اشخاص تحت صلاحیت آمریکا محدود کنند، حتی زمانی که طرف ایرانی معامله شخصاً در SDN List حضور ندارد.

همچنین برخی گروه‌ها، مانند دولت ایران و مؤسسات مالی ایرانی، ممکن است براساس تعریف قانونی مربوطه Blocked باشند بدون اینکه لازم باشد نام همه آنها به‌صورت مستقل در SDN List درج شده باشد.

بنابراین سه گزاره را نباید با یکدیگر اشتباه گرفت:

«این شخص ایرانی است.»

«این شخص تحت مقررات مربوط به ایران قرار می‌گیرد.»

«این شخص در SDN List قرار دارد یا Blocked Person است.»

این سه وضعیت می‌توانند پیامدهای حقوقی متفاوتی داشته باشند و در یک بررسی حرفه‌ای OFAC باید هرکدام به‌طور جداگانه ارزیابی شوند.

جمع‌بندی؛ چرا بررسی به‌روز تحریم‌های OFAC اهمیت دارد؟

اوفک یا دفتر کنترل دارایی‌های خارجی وزارت خزانه‌داری آمریکا یکی از مهم‌ترین نهادهای اجرایی در نظام تحریم‌های اقتصادی ایالات متحده است. این نهاد از طریق برنامه‌های تحریمی مختلف، محدودیت‌هایی را علیه اشخاص، شرکت‌ها، بانک‌ها، دولت‌ها و بخش‌های مشخص اقتصادی اعمال می‌کند و SDN List تنها یکی از ابزارهای مورد استفاده آن است.

همان‌طور که در این راهنما بررسی کردیم، برای تشخیص وضعیت تحریمی یک فرد یا شرکت نمی‌توان تنها به جست‌وجوی نام در لیست OFAC اکتفا کرد. ممکن است نام یک شرکت مستقیماً در SDN List وجود نداشته باشد اما به دلیل قانون ۵۰ درصد OFAC همچنان Blocked محسوب شود. از طرف دیگر، حضور یک شخص در یکی از فهرست‌های Non-SDN نیز الزاماً به معنای اعمال همان محدودیت‌هایی نیست که علیه یک SDN اعمال می‌شود.

به همین دلیل، بررسی صحیح تحریم معمولاً نیازمند توجه همزمان به چند عامل است:

• فهرست تحریمی مربوطه؛
• Program Tag و مبنای قانونی تحریم؛
• ساختار مالکیت شرکت؛
• سهامداران و ذی‌نفعان نهایی؛
• نوع معامله؛
• کشورهای درگیر در تراکنش؛
• بانک‌ها و واسطه‌های مالی؛
• و وجود احتمالی General License، Specific License یا سایر مجوزها و استثناها.

در مورد تحریم‌های اوفک علیه ایران این موضوع اهمیت بیشتری دارد. تحریم ایران یک ساختار ثابت و تغییرناپذیر نیست و مقررات، فرمان‌های اجرایی، مجوزها و فهرست افراد و شرکت‌های تحریم‌شده می‌توانند در طول زمان تغییر کنند.

تغییرات گسترده اعمال‌شده در اوت ۲۰۲۶ نمونه روشنی از این موضوع هستند. به همین دلیل اطلاعاتی که چند ماه یا حتی چند هفته قبل صحیح بوده‌اند ممکن است برای یک معامله جدید کافی نباشند.

بنابراین اگر هدف شما استعلام OFAC برای یک شخص، شرکت یا بانک است، بهترین نقطه شروع استفاده از Sanctions List Search و Sanctions List Service رسمی وزارت خزانه‌داری آمریکاست. با این حال، پیدا نکردن نام یک شخص در این ابزارها نباید به‌تنهایی به معنی «عدم وجود هیچ محدودیت تحریمی» در نظر گرفته شود.

به همین ترتیب، پیدا شدن یک نام مشابه نیز اثبات نمی‌کند که فرد موردنظر همان شخص تحریم‌شده است. در چنین شرایطی باید اطلاعات شناسایی مانند تاریخ تولد، ملیت، آدرس، شماره پاسپورت و Aliasها نیز بررسی شوند.

مهم‌ترین نکاتی که باید درباره OFAC بدانید

اگر بخواهیم تمام این راهنما را در چند اصل خلاصه کنیم:

OFAC یک سازمان است، نه یک لیست تحریم.

SDN List مهم‌ترین فهرست اشخاص و نهادهای Blocked است، اما تنها فهرست OFAC نیست.

نبودن نام یک شرکت در SDN List لزوماً به معنی تحریم نبودن آن نیست.

قانون ۵۰ درصد می‌تواند شرکت‌هایی را که مستقیماً در SDN List نیستند نیز مشمول Blocking کند.

وجود تحریم علیه ایران به معنی SDN بودن تمام شهروندان ایرانی نیست.

ممنوع بودن یا نبودن یک معامله به مجموعه‌ای از عوامل بستگی دارد و نمی‌توان فقط براساس ملیت طرف معامله درباره آن تصمیم گرفت.

و مهم‌تر از همه:

در موضوع تحریم‌های اوفک همیشه باید آخرین نسخه مقررات و فهرست‌های رسمی بررسی شود.

آخرین به‌روزرسانی مقاله اوفک

این راهنما بر اساس مقررات و اطلاعات منتشرشده توسط U.S. Department of the Treasury – Office of Foreign Assets Control (OFAC) تا اوت ۲۰۲۶ تهیه و به‌روزرسانی شده است.

با توجه به اینکه تحریم‌ها ممکن است با انتشار Executive Order، Determination، General License یا Designation جدید تغییر کنند، برای بررسی پرونده‌ها و معاملات واقعی باید آخرین اطلاعات منتشرشده در وب‌سایت رسمی OFAC بررسی شود.

توجه: مطالب این مقاله با هدف آموزش و آشنایی عمومی با تحریم‌های OFAC تهیه شده است و جایگزین مشاوره حقوقی تخصصی درباره یک معامله یا پرونده مشخص نیست.